Παιδί και Τηλεόραση , άρθρο


 Ένα από τα ζητήματα που βγήκαν στην επιφάνεια από τον δραματικό πόλεμο του Ιράκ ήταν οι φοβίες και το άγχος που δημιούργησε η παρακολούθηση των τραγικών γεγονότων από τα μικρά παιδιά στην τηλεόραση…

    Μήπως λοιπόν δεν μαθαίνουμε τα παιδιά μας να βλέπουν σωστά τηλεόραση;  Μήπως η δημιουργία των αυριανών «κολλημένων» ενήλικων τηλεθεατών, που καταναλώνουν ανεξέλεγκτα οποιοδήποτε τηλεοπτικό θέαμα, είναι ευθύνη δική μας;  Αλλά η τηλεόραση αποτελεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, είναι ο αντίλογος.  Απαγορεύοντας στα παιδιά να κοιτούν τηλεόραση, σίγουρα δεν λύνουμε το πρόβλημα.  Αντίθετα, πρέπει να τα μάθουμε να την παρακολουθούν σωστά, και αυτό δεν είναι δύσκολο, αν εφαρμόσουμε μερικούς βασικούς κανόνες:

·      Μην αφήνετε ανοιχτή την τηλεόραση από το πρωί μέχρι το βράδυ.

·      Τα παιδιά πρέπει να βλέπουν τηλεόραση ορισμένο χρόνο, ανάλογα με την ωριμότητα της ηλικίας τους.

·      Έως 3 ετών είναι καλύτερα να μη βλέπουν καθόλου τηλεόραση. (Προσπαθήστε να τα απασχολήσετε με παιχνίδια, βόλτες, ζωγραφική, τραγουδάκια κ.λπ.)

·      Από 4-7 ετών επιτρέψτε τους να βλέπουν τηλεόραση έως 1/2 – 2 ώρες τηλεόραση την ημέρα (κάτι που καταπατούν συστηματικά παιδιά και γονείς…).  Σ’ αυτή την ηλικία τα παιδιά μπορούν να απασχολούνται με πολλές δραστηριότητες, εκτός της τηλεόρασης.

·      Δεν πρέπει να υπάρχει τηλεόραση στο δωμάτιο των παιδιών, ώστε να μην παρακολουθούν ακατάλληλα προγράμματα.

·      Μην αφήνετε τα παιδιά στην τηλεόραση νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ.

·      Τέλος, διαλέξτε μαζί με τα παιδιά τα κατάλληλα προγράμματα και παρακολουθήστε αν τηρούν τη συμφωνία σας.  Μπορείτε με επιμονή και υπομονή να τα μάθετε να είναι ενεργητικοί και όχι παθητικοί τηλεθεατές.

«Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να διαβάζει «της Δρ Λίζα Βάρβογλη,


«ΔΙΑΒΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΗ»

Το έντονο σχολικό πρόγραμμα και ο ρυθμός που επιβάλλει, συχνά στερούν από τα παιδιά τη χαρά που προσφέρει η ανάγνωση ενός παιδικού βιβλίου. Το παιδάκι που τρέχει από το σχολείο στα ιδιαίτερα κι έχει να μελετήσει και να κάνει εργασίες στο σπίτι για την άλλη μέρα ζει ένα κουραστικό σχολικό πρόγραμμα, το οποίο συνήθως εξισώνει την έννοια του βιβλίου με τη μελέτη και τη σκληρή δουλειά.

Το αποτέλεσμα είναι να αποξενώνεται το παιδί από το βιβλίο και να επιδιώκει άλλες δραστηριότητες στον ελεύθερό του χρόνο. Αλλά και οι γονείς, από την πλευρά τους, μερικές φορές κάνουν το σφάλμα να εξισώνουν την ανάγνωση βιβλίων με την απόκτηση μιας συγκεκριμένης πληροφορίας ή ως μορφωτικό εφαλτήριο, με αποτέλεσμα να μην έχουν διδάξει στο παιδί τους τη χαρά της ανάγνωσης και την απόλαυση της εξερεύνησης του κόσμου των λέξεων και των ιδεών.

Το παιδικό βιβλίο αποτελεί παράθυρο στη φαντασία αλλά και τη σκέψη του παιδιού. Ο συνδυασμός της εικονογράφησης με το κείμενο προσφέρει διπλή αισθητική απόλαυση: στα μάτια και στ’ αυτιά. Η δύναμη που έχουν οι εικόνες και οι λέξεις επιτρέπουν στο παιδί να ταξιδέψει στο χώρο της φαντασίας, να ονειρευτεί, να σκεφτεί μεγάλα ζητήματα τα οποία μια παιδική ιστορία μπορεί να προσεγγίσει με απλό τρόπο, συγκαλυμμένα στη ροή του παραμυθιού και ίσως να βρει λύσεις σε θέματα που το απασχολούν.

Το παιδί μαθαίνει τη δύναμη των λέξεων και της έκφρασης ως επικοινωνία με τον εαυτό και τους άλλους. Το παιδικό βιβλίο του επιτρέπει να βάλει τον εαυτό του στη θέση του ήρωα, να ταυτιστεί μαζί του ή να τον απορρίψει, να πλάσει με το νου του εικόνες και σκηνές, να φανταστεί πιθανά σενάρια, να εξερευνήσει διάφορες εκδοχές του ίδιου θέματος, και να περάσει όμορφα μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου.

Το παιδικό βιβλίο έχει τη δύναμη να μεταδώσει πολιτισμικές αξίες, να διαμορφώσει ήθος, χαρακτήρα και συνείδηση. Και για να τα πετύχει όλα αυτά δε χρειάζεται να είναι ένα συγκεκριμένο είδος βιβλίου ή μιας συγκεκριμένης πολιτικής ή θρησκευτικής τοποθέτησης: οι ίδιες οι ανθρώπινες αξίες ξεπροβάλλουν μέσα από τις σελίδες των περισσότερων παιδικών βιβλίων, συνήθως με αλληγορικό και όχι άμεσα διδακτικό τρόπο.

Ωστόσο, το παιδί, που είναι στο στάδιο της διαμόρφωσης του κοινωνικο-ψυχικού του κόσμου, αναζητάει τα μηνύματα εκείνα που θα του δείξουν το δρόμο και θα του δώσουν κάποιες γενικές κατευθυντήριες γραμμές, κι έτσι ρουφάει άπληστα αυτά που έχει να του δώσει το βιβλίο.

Μέσα από πολλαπλές ψυχικές διεργασίες βγάζει τα συμπεράσματά του, αναπτύσσει την κρίση του, έρχεται αντιμέτωπο με τους φόβους, τις επιθυμίες και τις συγκρούσεις του και, τελικά, ισορροπεί μέσα από την «περιπέτεια» της ανάγνωσης.

Η ανάγνωση παιδικών βιβλίων, ήδη από τη βρεφική ηλικία, δίνει στο παιδί μια ακόμα ευκαιρία ν’ αναπτύξει καλύτερα τις γλωσσικές του ικανότητες και να χτίσει γερά θεμέλια πάνω στα οποία στη συνέχεια θα στηριχθούν οι ικανότητές του για ανάγνωση και, γενικότερα, για μάθηση.

‘Oμως, ίσως μια από τις σημαντικότερες λειτουργίες της ανάγνωσης παιδικών βιβλίων είναι το γεγονός ότι φέρνει το παιδί και το γονιό πιο κοντά.
‘Oσο ο γονιός διαβάζει στο παιδί, δημιουργείται μια ζεστή και όμορφη σχέση, όπου τόσο η μητέρα ή ο πατέρας όσο και το παιδί απολαμβάνει τη συντροφιά του άλλου και δένεται ακόμα περισσότερο μαζί του. Η ανάγνωση βιβλίων επιτρέπει στο γονιό και το παιδί να θίξουν δύσκολα θέματα και ανοίγει διαύλους επικοινωνίας για μια ζωή.

Για να μάθει το παιδί να διαβάζει χρειάζεται ν’ αναπτύξει πλειάδα ικανοτήτων, όπως, να μάθει να:

· Χρησιμοποιεί τη γλώσσα στη συζήτηση

· Ακούει και να απαντά σε ιστορίες που του διαβάζουν

· Αναγνωρίζει και να ονομάζει τα γράμματα της αλφαβήτου

· Προσέχει τους ήχους της ομιλουμένης.

· Συνδέει τους ήχους της γλώσσας με τα γράμματα για να βρει τον «κώδικα» της ανάγνωσης

· Διαβάζει συχνά, ώστε να αναγνωρίζει τις λέξεις εύκολα κι αυτόματα

· Μάθει και ν’ αρχίσει να χρησιμοποιεί νέες λέξεις

· Κατανοεί αυτό το οποίο διαβάζει


Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας

· Δώστε στο παιδί σας ερεθίσματα, προσφέροντάς του βιβλία και άλλο έντυπο υλικό

· Διαβάστε στο παιδί σας, ήδη από πολύ μικρή ηλικία, ποιηματάκια, στιχάκια και απλά βιβλία με εικόνες

· Για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας, δώστε τους να διαβάσουν βιβλία στο επίπεδο των αναγνωστικών τους ικανοτήτων και, παράλληλα, διαβάστε τους βιβλία πιο «δύσκολα» και για λίγο μεγαλύτερες ηλικίες, ώστε να δώσετε στο παιδί παραπάνω ερεθίσματα, τόσο για γλωσσική ανάπτυξη όσο και για ανάπτυξη της σκέψης και της κριτικής ικανότητάς τους

· Βοηθήστε το παιδί να μάθει και να χρησιμοποιεί νέες λέξεις

· Βοηθήστε το παιδί σας να σκεφτεί σχετικά με το διάβασμα και το περιεχόμενο της ανάγνωσης

· Διαβάστε και ξαναδιαβάστε στο παιδί τα ίδια βιβλία

· Κάντε την ανάγνωση καθημερινή πρακτική

· Δώστε το καλό παράδειγμα διαβάζοντας βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά.

Τρόποι ανάγνωσης

· Ο γονιός διαβάζει στο παιδί

· Το μικρό παιδί (που δεν έχει μάθει ακόμα ανάγνωση) παριστάνει ότι διαβάζει, κρατώντας το βιβλίο και λέγοντας ό,τι θυμάται από την ανάγνωση που του έκανε ο γονιός ή αυτοσχεδιάζοντας καθώς βλέπει τις εικόνες

· Το παιδί διαβάζει φωναχτά

· Το παιδί διαβάζει από μέσα του

· Το παιδί διαβάζει σε άλλα παιδιά (πχ μικρότερο αδερφάκι)

· «Συνεταιρικό» διάβασμα, όπου (πχ στην τάξη) ένα παιδί διαβάζει μία παράγραφο, άλλο παιδί διαβάζει την επόμενη, κοκ.

Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Πώς να αναγνωρίζετε τα συναισθήματα των παιδιών » πίσω απ’τις λέξεις»


Χαρακτηριστικά προσώπου
Αν κάποιος βρεθεί σε αμηχανία, η θυμώσει ή συγχυστεί το πρόσωπο του κοκκινίζει.
Αν φοβηθεί ή τρομάξει, το
πρόσωπο του χλομιάζει.
Αν στενοχωρηθεί πολύ, ξεσπά σε λυγμούς.

Φρύδια
Τα πολύ υψωμένα φρύδια φανερώνουν δυσπιστία.
Τα μισοϋψωμένα έκπληξη.
Τα μισοχαμηλωμένα έκπληξη.
Και τα πολύJ χαμηλωμένα θυμό.

Βλέμμα
Παρατεταμμένο κοίταγμα με τα μάτια μπορεί να σημαίνει επιβολή ή απειλή.
Χαμήλωμα των ματιών ερμηνεύεται ως ενοχή και
υποταγή.

Στόμα
Το άνοιγμα του στόματος φανερώνει έκπληξη.
Το
σφίξιμο των χειλιών επιμονή ή συγκρατημένη οργή.

Κοίταγμα
Ανάμεσα σε δύο άτομα που κοιτάζονται, το πιο υποτακτικό αποστρέφει γρηγορότερα το βλέμμα του.

Βλέμμα 2
Το άγχος και η μειωμένη αυτοπεποίθηση και η αβεβαιότητα φανερώνονται με χαμήλωμα των ματιών και στροφή του βλέμματος σε άλλη κατεύθυνση. Συνήθως τα «θετικά μυαλά» στρέφουν το βλέμμα τους δεξιά ενώ τα «θεωρητικά μυαλά» προς τα αριστερά, πράγμα όμως το οποίο δεν έχει αποδειχθεί ερευνητικά.

Φωνή – Ομιλία
Η έντονη φωνή φανερώνει συχνά θυμό, έκπληξη ή φόβο.
Η χαμηλότερη ομιλία χαρακτηρίζει τις περισσότερες φορές άτομα δειλά και με μειωμένη αυτοπεποίθηση.

Κινήσεις σώματος
Το χαμήλωμα του κεφαλιού φανερώνει αβεβαιότητα.
Το χασμουρητό πλήξη την κούραση.
Το κούνημα του κεφαλιού προς τα κάτω έγκριση.
Το κούνημα του κεφαλιού προς τα πάνω έγκριση.
Το πιάσιμο του σαγονιού σκέψη.
Το σκούπισμα του μετώπου κούραση.
Το χειροκρότημα επιδοκιμασία.
Το χτύπημα των δακτύλων, μια φορά, έμπνευση.
Το χτύπημα των δακτύλων, όταν είναι συνεχές, φανερώνει αναζήτηση λύσης.
Το παίξιμο με το μολύβι, την κιμωλία ή τον συνδετήρα νευρικότητα.

ΠΩΣ ΜΑΣ ΒΛΕΠΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Σε μια έρευνα που έγινε σε σχολείο της Αμερικής ρωτήθηκαν τα παιδιά πώς βλέπουν τους γονείς τους. Να μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές απαντήσεις:

* Οι μεγάλοι δίνουν υποσχέσεις και έπειτα τις ξεχνούν ή λένε πως δεν επρόκειτο για πραγματική υπόσχεση, αλλά μόνο για ένα ίσως.

* Οι μεγάλοι δεν αφήνουν τα παιδιά τους να ντύνονται όπως θέλουν, ενώ οι ίδιοι ντύνονται όπως τους αρέσει, ακόμα κι αν αυτό που αποφασίζουν να φορέσουν δεν ταιριάζει στην περίπτωση ή είναι βέβαιο ότι μ’ αυτό θ’ αρπάξουν καμιά πούντα.

* Οι μεγάλοι δεν κάθονται ν’ ακούσουν τι τους λένε τα παιδιά. Και παρ’ όλα αυτά έχουν έτοιμη την απάντηση.

* Οι μεγάλοι κάνουν λάθη μα ποτέ δεν τα παραδέχονται, ή το λάθος τους δεν είναι λάθος ή κάποιος άλλος φταίει για το λάθος που έκαναν.

* Οι μεγάλοι διακόπτουν συνεχώς τα παιδιά όταν αυτά διηγούνται κάτι. Αν όμως ένα παιδί διακόψει ένα μεγάλο αρχίζουν αμέσως οι παρατηρήσεις.

* Οι μεγάλοι δε μπορούν να καταλάβουν ότι ένα παιδί μπορεί να επιθυμεί ένα πράγμα για το χρώμα του, το σχήμα του, ή το μέγεθος του. Ακόμα και όταν το έχει αγοράσει με δικά του χρήματα. Αν δεν τους αρέσει, λένε: Δεν μπορώ να καταλάβω τι το ωραίο βρίσκεις σ’ αυτή την αηδία.
* Οι μεγάλοι κάνουν πάντοτε κουτσομπολιό. Αν όμως τα παιδιά κάνουν το ίδιο και πουν τα ίδια πράγματα για τα ίδια πρόσωπα, τότε τους λένε ότι είναι αναιδέστατα κι ότι τους λείπει ο σεβασμός.

Σπινάρη Κατερίνα, νηπιαγωγός

Πρώτη μέρα στο νηπιαγωγείο: Οδηγίες για γονείς


ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ

Πώς μπορώ να βοηθήσω; (για τους γονείς)

v Διαβάζουμε βιβλία μαζί του με πολλές εικόνες. Φαντάζεται τη συνέχεια των παραμυθιών και τη διηγείται με δικά του λόγια.

v Διορθώνω –επαναλαμβάνω σωστά που προφέρει λανθασμένα χωρίς να τονίζω το λάθος.

v Κάθομαι μαζί του συγκεκριμένο χρόνο για μια δραστηριότητα που του αρέσει (π.χ. ζωγραφιά) και του ζητώ να συνεχίσει μόνο του για περίπου το ίδιο διάστημα.

v Απομακρύνω τα πολλά παιχνίδια και ερεθίσματα διευκολύνοντας το παιδί να συγκεντρωθεί.

v Παίζουμε το παιχνίδι «αυτοκίνητο με φλας», δίνουμε εντολές για κίνηση, μπρος –πίσω, μέσα- έξω (από το γκαράζ),και ανάβουμε φλας για δεξιά ή αριστερά.

v Ζωγραφίζει με υπόδειξη σε πλαίσιο.

v Ενθαρρύνω το παιδί να προχωρά από τα ευκολότερα στα δυσκολότερα.

v Παίζουμε το παιχνίδι «είναι όμοια αλλά κάπου διαφέρουν».

v Παίζουμε το παιχνίδι «από το μικρό στο μεγαλύτερο» και «από το ψηλό στο ψηλότερο».

v Διοργανώνω πάρτυ.

v Του δίνω το ρόλο του μεγάλου.

v Διηγούμαι μικρές ιστορίες με ολοκληρωμένες προτάσεις.Το παιδί ζωγραφίζει και επαλαναμβάνει περίληψη ή τμημα της ιστορίας με σύνθετη πρόταση.

v Περιμένω να τελειώσει αυτό που θέλει να πει, αποφεύγοντας να του δείξω το άγχος ή τη δυσφορία μου «έχεις όλο το χρόνο να μου πεις αυτό που θέλεις».

v Αυξάνουμε σταδιακά το χρόνο συνεργασίας μαζί του(ζωγραφιά, άσκηση), επιβραβεύοντας το.

v Κάνουμε συμφωνίες που τηρούμε «θε περιμένεις 5 λεπτά να τελειώσω και μετά θα είμαι στη διάθεσή σου.»

v Χρησιμοποιούμε εικόνες με διαδοχή δραστηριοτήτων πρωί-μεσημέρι- βράδυ, μέρες –εποχές.

v Κόβει με ψαλίδι ευθεία, τετράγωνο, κύκλο.

v Δε σβήνω, διορθώνω αλλά προσπαθούμε σε μια άλλη λευκή σελίδα.

v Παίζουμε ντόμινο.

v Παίζουμε το παιχνίδι «μάζεψε τα περισσότερα», «βρες το ποτήρι με το λιγότερο χυμό».

v Πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές.

v Δεν το μαλώνουμε σε «μικροατυχήματα».

[Πηγή: Ενημερωτικό φυλλάδιο του Κέντρου λόγου, γραφής και συμπεριφοράς «Παιδικό εργαστήρι». Δημοσιεύτηκε στto site http://www.thranio.gr]