ΑΣΕΠ εκπαιδευτικών -VOL1: ΘΕΜΑΤΑ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 2000-2002


ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

EΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

«Γνωστικό Αντικείμενο: Νεοελληνική Γλώσσα και
Νεοελληνική Λογοτεχνία»

Σάββατο 7-12-2002

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:
α) Ο νατουραλισμός και τα γνωρίσματά του.
β) Ποια τα κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ποιητικής ενότητας «Πατρίδες» του Κωστή Παλαμά.

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο:
α) Ο Θρησκευτικός Ουμανισμός κατά το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα.
β) Η Εκκλησιαστική Ρητορική κατά την περίοδο 1774 – 1821.

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:
α) Ορισμός αφήγησης.
β) Αφηγηματικό περιεχόμενο και αφηγηματική πράξη.

ΕΡΩΤΗΜΑ 4ο:
Στις επόμενες δέκα (10) μικρές ερωτήσεις με τις τέσσερις (α, β, γ, δ) εναλλακτικές απαντήσεις που σας δίνονται, να επιλέξετε τη σωστή και να την σημειώσετε στο τετράδιό σας, αναγράφοντας το γράμμα (α, β, γ, δ) που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης ως εξής:
1………………..α
2………………..α
3………………..α
………………….
10………………α
Να σημειωθεί ότι όλες οι ερωτήσεις είναι ισοδύναμες και επομένως κάθε σωστή απάντηση βαθμολογείται με μια μονάδα για το ερώτημα αυτό, ενώ για κάθε εσφαλμένη απάντηση αφαιρείται το 1/4 του βαθμού.
Επομένως μια τυχαία επιλογή στις απαντήσεις σας έχει τον κίνδυνο της αρνητικής βαθμολογίας.

1. Ο Δημοσθένης Βαλαβάνης ανήκει στην:
α Προσολωμική περίοδο
β Νέα Αθηναϊκή Σχολή
γ Παλαιά Αθηναϊκή Σχολή
δ Επτανησιακή Σχολή
2. Ο Χάσης είναι έργο:
α του Ιώσηπου Μοισιόδακα
β του Αντ. Μάτεση
γ του Δημ. Γουζέλη
δ — Ανώνυμου
3. Ο Μιχ. Μητσάκης ανήκει στη:
α Γενιά του Τριάντα
β Πρώτη Μεταπολεμική γενιά
γ Νέα Αθηναϊκή Σχολή
δ Παλαιά Αθηναϊκή Σχολή
4. Το Ελεύθερο Πνεύμα είναι έργο του:
α Άγγελου Τερζάκη
β Γιάννη Μπεράτη
γ Κώστα Βάρναλη
δ Γιώργου Θεοτοκά
5. Ο Λορέντζος Μαβίλης ανήκει στην:
α Παλαιά Αθηναϊκή Σχολή
β Νέα Αθηναϊκή Σχολή
γ Επτανησιακή Σχολή
δ Γενιά του Τριάντα
6. Η Θυσία του Αβραάμ είναι έργο:
α του Μπεργαδή
β του Β. Κορνάρου
γ του Γ. Χορτάτζη
δ — Ανώνυμου
7. Το δρόμο για την καλλιέργεια του ηθογραφικού διηγήματος άνοιξε ο:
α Γ. Βιζυηνός
β Γ. Δροσίνης
γ Α. Καρκαβίτσας
δ Δ. Βικέλας
8. Το περιοδικό που συνδέεται στενά με τη γέννηση του νεοελληνικού διηγήματος είναι:
α Ο Νουμάς
β Η Τέχνη
γ H Εστία
δ Τα Παναθήναια
9. Ο Στάθης είναι έργο:
α του Β. Κορνάρου
β του Αγάπιου Λάνδου
γ του Μελέτιου Πηγά
δ — Ανώνυμου
10. Η Ερωφίλη είναι έργο του:
α Ιωάννη Ανδρέα Τρωϊλου
β Γ. Χορτάτζη
γ Β. Κορνάρου
δ Μάρκου Αντώνιου Φώσκολου

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

«Γνωστικό Αντικείμενο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία»

Σάββατο 7-12-2002

Ερώτημα 1

Να μεταφραστεί το χωρίο «γνοὺς δὲ … σαφῶς ἐγγράψας·» (Θουκυδίδης 8.49-50.2)

Οἱ δὲ ξυλλεγέντες τῶν ἐν τῇ ξυνωμοσίᾳ, ὥσπερ καὶ τὸ πρῶτον αὐτοῖς ἐδόκει, τά τε παρόντα ἐδέχοντο καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας πρέσβεις Πείσανδρον καὶ ἄλλους παρεσκευάζοντο πέμπειν, ὅπως περί τε τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου πράσσοιεν καὶ τῆς τοῦ ἐκεῖ δήμου καταλύσεως καὶ τὸν Τισσαφέρνην φίλον τοῖς Ἀθηναίοις ποιήσειαν. γνοὺς δὲ ὁ Φρύνιχος ὅτι ἔσοιτο περὶ τῆς τοῦ Ἀλκιβιάδου καθόδου λόγος καὶ ὅτι Ἀθηναῖοι ἐνδέξονται αὐτήν, δείσας πρὸς τὴν ἐναντίωσιν τῶν ὑφ’ αὑτοῦ λεχθέντων μή, ἢν κατέλθῃ, ὡς κωλυτὴν ὄντα κακῶς δρᾷ, τρέπεται ἐπὶ τοιόνδε τι. Πέμπει ὡς τὸν Ἀστύοχον τὸν Λακεδαιμονίων ναύαρχον ἔτι ὄντα τότε περὶ τὴν Μίλητον κρύφα ἐπιστείλας ὅτι Ἀλκιβιάδης αὐτῶν τὰ πράγματα φθείρει Τισσαφέρνην Ἀθηναίοις φίλον ποιῶν, καὶ τἆλλα πάντα σαφῶς ἐγγράψας· ξυγγνώμην δὲ εἶναι ἑαυτῷ περὶ ἀνδρὸς πολεμίου καὶ μετὰ τοῦ τῆς πόλεως ἀξυμφόρου κακόν τι βουλεύειν.

Ερώτημα 2
Να αναγνωριστούν όλες οι δευτερεύουσες προτάσεις στο χωρίο που μεταφράσατε και να αιτιολογηθεί η έγκλιση εκφοράς τους.

Ερώτημα 3
Ποια στοιχεία από την Αντιγόνη του Σοφοκλή δηλώνουν την
αυταρχική-τυραννική συμπεριφορά του Κρέοντα;
Ερώτημα 4
Στις επόμενες είκοσι (20) ερωτήσεις με τις τέσσερις (α, β, γ, δ) εναλλακτικές απαντήσεις που σας δίνονται, να επιλέξετε τη σωστή και να την σημειώσετε στο τετράδιό σας, αναγράφοντας το γράμμα (α, β, γ, δ) που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης ως εξής:
1……………..α
2……………..α
3……………..α
………………..
20……………α

Να σημειωθεί ότι όλες οι ερωτήσεις είναι ισοδύναμες και επομένως κάθε σωστή απάντηση βαθμολογείται με μια μονάδα για το ερώτημα αυτό, ενώ για κάθε εσφαλμένη απάντηση αφαιρείται το 1/4 του βαθμού.
Επομένως μια τυχαία επιλογή στις απαντήσεις σας έχει τον κίνδυνο της αρνητικής βαθμολογίας.

1. Ο τύπος ὄπωπα είναι παρακείμενος του ρήματος:
α) ὁρῶ
β) ὀπυίω
γ) ἕπω
δ) ὀπάζω

2. Ο παρακείμενος ἕστηκα αντιστοιχεί κατά το νόημα σε ενεστώτα:
α) ἵστημι
β) ἵσταμαι
γ) στένω
δ) τήκω

3. Ο τύπος πείσομαι είναι μέλλων του ρήματος:
α) πυνθάνομαι
β) πάσχω
γ) πίπτω
δ) πείθω

4. Ο τύπος ἐδήδοκα είναι παρακείμενος του ρήματος:
α) δέω
β) δεύω
γ) ἐσθίω
δ) δάκνω

5. Στη φράση «βάλανοι θαυμάσιαι τοῦ μεγέθους» η γενική τοῦ μεγέθους είναι:
α) αντικειμενική
β) της αιτίας
γ) της αξίας
δ) της ιδιότητας

6. Στην πρόταση «Ὕστερον δὲ μετέμελεν τοῖς Ἀθηναίοις» η δοτική τοῖς Ἀθηναίοις είναι:
α) του ενεργούντος προσώπου
β) του κρίνοντος προσώπου
γ) της συνοδείας
δ) αντικείμενο του μετέμελεν

7. Στην πρόταση «πόσου πρίωμαί σοι τὰ χοιρίδια» η δοτική σοι είναι:
α) αντικειμενική
β) χαριστική
γ) της αναφοράς
δ) κτητική

8. Η λέξη που λείπει από την πρόταση «Βουλοίμην δ’ ἂν καὶ σοῦ ——– ὅ τι ἐν νῷ ἔχεις πρὸς ταῦτα»είναι:
α) σκοπεῖσθαι
β) δηλῶσαι
γ) πυθέσθαι
δ) ἐρέσθαι

9. Ο ρηματικός τύπος ἡγήσω είναι:
α) μέλλων του ἄγω
β) μέλλων του ἡγοῦμαι
γ) αόριστος του ἡγοῦμαι
δ) μέλλων του ἡγῶ

10. Η λέξη εἳς είναι:
α) αριθμητικό
β) σύνδεσμος
γ) πρόθεση
δ) μετοχή

11. Η λέξη πρατήριον ετυμολογικά και σημασιολογικά συνδέεται με το ρήμα:
α) πράττω
β) πιπράσκω
γ) πρήθω
δ) πίμπρημι

12. Ο ρηματικός τύπος συνῆχα είναι του ρήματος:
α) συνάγω
β) συνέχω
γ) συνήκω
δ) συνηχῶ

13. Τι ήταν ο διθύραμβος;
α) Θριαμβικό άσμα που τραγουδούσαν στα Παναθήναια
β) Χορικό τραγούδι προς τιμή του Διονύσου
γ) Νικητήριος παιάνας
δ) αρχιτεκτονικός όρος

14. Ποιος ποιητής έγραψε Νεμεόνικους;
α) ο Αλκαίος
β) ο Βακχυλίδης
γ) ο Αρχίλοχος
δ) ο Πίνδαρος

15. Στην αρχαία κωμωδία παράβαση είναι:
α) Η πάροδος του χορού
β) Η έξοδος του χορού
γ) Το μέρος του έργου όπου ο ποιητής απευθύνεται μέσω του
χορού στο ακροατήριο
δ) Συγκεκριμένη μετρική ανωμαλία

16. Ο Διονύσιος Αλικαρνασσέας ήταν:
α) Γραμματικός της αλεξανδρινής εποχής
β) Ρητοροδιδάσκαλος του 3ου αιώνα π.Χ.
γ) ο συγγραφέας της Ρωμαϊκής Αρχαιολογίας
δ) Διανοούμενος της δεύτερης Σοφιστικής

17. Ποιος ήταν ο σπουδαιότερος λυρικός ποιητής της Σικελίας;
α) ο Ίβυκος
β) ο Αρίων
γ) ο Ανακρέων
δ) ο Στησίχορος

18. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις είναι εσφαλμένη;
α) Οι δικανικοί λόγοι εκφωνούνται στα δικαστήρια,
αναφέρονται στο παρελθόν, και είτε κατηγορούν είτε
υπερασπίζονται.
β) Οι επιδεικτικοί λόγοι εκφωνούνται στην Εκκλησία του
Δήμου, αναφέρονται στο παρόν,και είτε ψέγουν είτε εγκωμιάζουν.
γ) Οι συμβουλευτικοί λόγοι εκφωνούνται στην Εκκλησία του
Δήμου αναφέρονται στο μέλλον, και αποβλέπουν στο
συμφέρον της πόλης.
δ) Οι δημηγορίες είναι συμβουλευτικοί λόγοι.

19. Σε ποιον προσωκρατικό φιλόσοφο στηρίζεται κατεξοχήν η φιλοσοφία του Επίκουρου;
α) στον Αναξαγόρα
β) στον Ηράκλειτο
γ) στον Εμπεδοκλή
δ) στον Δημόκριτο

20. Ποια άλλη τραγωδία έχει παρόμοια υπόθεση με αυτήν της Ηλέκτρας;
α) Τραχίνιαι
β) Χοηφόροι
γ) Αντιγόνη
δ) Ικέτιδες

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

EΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
«Γνωστικό Αντικείμενο: Ιστορία»

Σάββατο 7-12-2002

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:

α. Nα περιγράψετε επιγραμματικώς τη διάρθρωση της κοινωνίας στην αρχαία Σπάρτη. Nα επιμείνετε ιδιαίτερα στη θέση της γυναίκας στην κοινωνία της αρχαίας Σπάρτης.
β1. Tί ήταν τα φιδίτια;
α. Oι μερίδες φαγητού στα συσσίτια της αρχαίας Σπάρτης;
β. Tα συσσίτια στην αρχαία Σπάρτη;
γ. Tα συσσίτια των ιερέων της Oρθίας Aρτέμιδος στην αρχαία Σπάρτη;
δ. Aγώνισμα σχοινοβασίας στην αρχαία Σπάρτη;
β2. Tί ήταν ο τρέσας;
α. Mέρος του λακωνικού χιτωνίσκου;
β. Λακωνικό στρατιωτικό αγγείο πόσεως;
γ. O λάκωνας ρίψασπις στη μάχη;
δ. O απελεύθερος είλωτας στην αρχαία Σπάρτη;

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο:

Ποιες ήταν οι συνέπειες των Σταυροφοριών στους Αγίους Τόπους.
α) Για την κοινωνία της Δύσεως
β) Για την οικονομία της Δύσεως
γ) Για την Ανατολική Μεσόγειο

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:

Το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα κατά τις τέσσερις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
α) Παράγοντες που επηρέασαν τη διαμόρφωση και εξέλιξή του.
β) Κύριες εκφράσεις του και επιδράσεις που αυτό άσκησε.

ΕΡΩΤΗΜΑ 4ο:

Το αγροτικό πρόβλημα στην Ελλάδα κατά τον 19ο και 20ό αιώνα.
α) Η διανομή των «εθνικών κτημάτων»: οι δυσχέρειες που συναντούσε, το πνεύμα που τη διείπε, το περιεχόμενο και ο στόχος των σχετικών νομοθετικών ρυθμίσεων, οι συνέπειες που είχε.
β) Η δημιουργία τσιφλικιών στην Ελλάδα και η αντιμετώπιση του σχετικού προβλήματος.

ΑΣΕΠ – ΚΕΔ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2000
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Διδακτική Μεθοδολογία – Παιδαγωγικά Θέματα
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2000

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Τα Ερωτήματα 1 και 2 να απαντηθούν σε ένα από τα τρία τετράδια που σας δίνονται. Στο επάνω μέρος της πρώτης σελίδας να γράψετε ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ.
Το Ερώτημα 3, το οποίο είναι κοινό και για τα τρία μαθήματα (Αρχαία, Νέα, Ιστορία), να απαντηθεί μία μόνο φορά στο δεύτερο τετράδιο στο επάνω μέρος της πρώτης σελίδας του οποίου να γράψετε ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ.
Στο τρίτο τετράδιο που σας δίνεται να απαντήσετε στα ερωτήματα 1 και 2 του δεύτερου μαθήματος που επιλέξατε να εξετασθείτε (Αρχαία ή Ιστορία).

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:
Προκειμένου να διδάξετε το παρακάτω διήγημα στην Α’ τάξη του γυμνασίου, να θέσετε τους διδακτικούς σας στόχους σε σχέση με το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Δημήτρη Χατζή, Το βάφτισμα

Δύο μέρες τώρα μάνα και γιος αλωνίζανε μοναχοί τους – γερασμένη κιόλας εκείνη, το παιδί δεν είχε πατήσει τα δεκατρία. Το παιδί γύριζε με τη φοράδα στ’ αλώνι, η μάνα ερχόταν, μάζευε τον καρπό, μάζευε το σανό. Η χρονιά ήταν κακή, το γέννημα λιγοστό και πλαγιασμένο. Και χρεωμένο. Ο πατέρας τη δεύτερη μέρα απ’ τ’ αλώνισμα τους άφησε κι έφυγε. Παρακάτω απ’ το χωριό είχαν αρχίσει και φτιάχνανε πάλι τους δρόμους κι οι χωριάτες, όσοι μπορούσαν, τελειώνοντας με το θέρισμα, άφηναν τις άλλες δουλειές στις γυναίκες και τα παιδιά τους και κατεβαίναν εκεί – για τα μεροκάματα. ‘Ετσι κάναν κάθε καλοκαίρι. Και πήγε κι αυτός, ο πατέρας.
Το πρώτο βράδυ που γύρισε πίσω, το παιδί κοιμότανε κιόλας αποσταμένο δίπλα στο σβησμένο τζάκι. Πήγε κοντά, στάθηκε ορθός και το κοίταξε μια φορά. Γύρισε τα μάτια του, κοίταξε και τη γυναίκα. Αυτή του ‘γνεψε με το κεφάλι κουνώντας το καναδυό φορές πάνω και κάτω – ήθελε να του πει, ναι. ‘Εκατσε να φάει, σήκωσε τα μάτια του και πάλι κοίταξε τη γυναίκα.
– Και πώς τα πήγε;
– Αψύ παιδί… Και φιλότιμο.
Αυτός σκούπισε τα μουστάκια του, για να κρύψει το χαμόγελο.
– Απόστασε κι αυτό και την παίδεψε και τη φοράδα πολύ.
– Τη φοράδα – όχι… Μην τον αφήσεις.
Η γυναίκα κούνησε το κεφάλι:
– Και τι να του κάνω; ‘Ολη μέρα ασταμάτητα… Με το ζόρι να τον σταματήσω για το ψωμί.
Ο πατέρας χαμογέλασε πάλι και πάλι σκούπισε τα μουστάκια του.
– Μα τη φοράδα – όχι. Μην τον αφήνεις… Και τα κατάφερε;
– ‘Ολα για σένα… Να σ’ ευχαριστήσει.
– Και το πουλάρι;
– Ε, τι θέλεις εσύ. Από πίσω κι αυτό.
– Κι αλωνίζει κι αυτό;
– Παίζει, μωρέ.
Ο πατέρας χαμογέλασε πάλι και δε σκούπισε αυτή τη φορά τα μουστάκια του. Καλά ήταν έτσι. Και τ’ αλώνισμα με τη φοράδα και το παιδί – και το μεροκάματο το δικό του στο δρόμο. ‘Επεσε δίπλα στο παιδί και κοιμήθηκε ευχαριστημένος.
Το δεύτερο βράδυ γυρίζοντας ξαναβρήκε το παιδί κοιμισμένο. Ξαναστάθηκε και το κοίταξε λίγο. Κοίταξε και τη γυναίκα, μα δεν είπε τίποτα. ‘Εκατσε να φάει και πάλι δε ρώτησε τίποτα. ‘Υστερα σηκώθηκε, πήγε κοντά της. Κάτι είχε στο νου του• συλλοή, στενοχώρια. Η γυναίκα δε μίλησε, περίμενε.
– Και πώς τα πήγατε;
Η γυναίκα σήκωσε τις πλάτες.
– Και πότε λες να τελειώσετε;
– Ξέρω; Πέντε μέρες ακόμα;
Σώπασαν.
– Θα σας πάρω, λέω, τη φοράδα, είπε τέλος αυτός.
– Για το δρόμο;
– Είπαν, θέλουν και κάρα… Πέντε μέρες όσο να τελειώσετε εσείς – πέντε μεροκάματα για τη φοράδα, άλλα πέντε το κάρο…
– Και στ’ αλώνι;
Την κοίταξε στα μάτια. Γύρισε κοίταξε και το παιδί που κοιμόνταν.
– Το πουλάρι.
– Μικρό δεν είναι ακόμα, Βαγγέλη;
– Θα βαστάξει, βαστάει αυτό…
– Κι αδοκίμαστο ακόμα κι ακαπίστρωτο… κι ακαλλίγωτο, μουρμούρισε η γυναίκα… Αυτό είναι να παίζει μονάχα…
– Δε θα παίζει όλο τον καιρό…
– Και ζάπι ποιος θα το κάνει;
– Από μένα καλύτερα αυτός.
Δε μίλησαν άλλο. Ο πατέρας έπεσε δίπλα στο παιδί κι αποκοιμήθηκε γρήγορα. Η γυναίκα είχε ακόμα δουλειές. Τέλειωσε. Κατέβηκε τότε και στο κατώι, έβαλε φρέσκο σανό στη φοράδα, έβαλε και στο πουλάρι. Καθώς γύρισε και την κοίταξε, τ’ άρπαξε το κεφάλι και το ‘σφιξε μια φορά πάνω στα μαραμένα της στήθια. ‘Οταν ανέβηκε πάνω, πήγε και στο παιδί που κοιμόταν, το χάιδεψε κι αυτό μια φορά.
Το πρωί ο πατέρας έζεψε τη φοράδα στο κάρο. Το παιδί στεκότανε δίπλα του με το μακρύ καμουτσίκι στα χέρια. Πίσω του πάλι του πουλάρι. ‘Ολο το καλοκαίρι έτσι πήγαινε πίσω του σαν το μανάρι, σαν το ζαγάρι. Το παιδί σηκωνόταν από το χάραμα, κατέβαινε στο κατώι και το ‘βγαζε έξω. Το ‘παιρνε και το τραβούσε για το λιβάδι, για το βουναλάκι να το βοσκήσει, μα περνούσε πάντα μέσ’ απ’ τα χωράφια. Κάθε τόσο σταματούσε, κοίταζε γύρω, πηδούσε μέσα στ’ αραποσίτια, του ‘κοβε ένα αγίνωτο καλαμπόκι και του το ‘δινε στο στόμα. Το πουλάρι κατάπινε το χλωρό καρπό και γυρνούσε τα στρογγυλά του μάτια και το κοιτούσε. Τότε το παιδί δε μπορούσε να μην του κλέψει κι άλλο. Τ’ απόγεμα το ‘παιρνε πάλι να το κατεβάσει στο ρέμα να το ποτίσει:
– Να το καβαλήσω, πατέρα;
– ‘Οχι, ακόμα είναι μικρό…
– Αυτό, πατέρα;
– Σε σκότωσα.
Δεν το καβαλίκευε εκεί. Το πότιζε στο ρέμα, ύστερα ξαπλωνόταν ανάσκελα. Το πουλάρι δίπλα του σκάλιζε με το μπροστινό του ποδάρι τις πέτρες• γιατί να στέκονται εκεί; Τότε το καβαλούσε, χωρίς καπίστρι, χωρίς τίποτα και τραβούσε πέρα, πίσω απ’ το βουναλάκι να μην τους ιδούνε. Κάποτε αργούσαν, χανόντανε μαζί• βράδιαζε και δεν είχαν γυρίσει. Η μάνα έβγαινε τότες στην πόρτα, κοίταζε γύρω• πού χαθήκανε πάλι;
– Στέργιο, φώναζε. Γύριζε το παιδί το κεφάλι, στύλωνε και το πουλάρι τ’ αυτιά του. Τ’ ακούγανε τ’ όνομα και τα δύο.
‘Οταν θερίζανε το χωράφι, το παιδί τους έφερνε το ψωμί, τους κουβαλούσε νερό, βοηθούσε τη μάνα του στο δεμάτιασμα. Και το πουλάρι από πίσω. Σα σταματούσανε καμιά φορά τη δουλειά, πηδούσε ξαφνικά, τ’ άρπαζε το λαιμό, κρεμόταν στο στήθος του και το ‘σφιγγε, το ‘σφιγγε όσο που ν’ αρχίσει κι αυτό να τινάζεται και να σηκώνεται ολόρθο στα πισινά του ποδάρια. Τότε χαιρότανε.
– Κοίτα πατέρα…
– Κοίτα τώρα στ’ αλώνι, μην το παιδέψεις πολύ, είπε ο πατέρας.
– Εγώ πατέρα;
– Σιγά να το πας … Είναι αμάθετο ακόμα …
Ο πατέρας τράβηξε τον καρόδρομο ανάμεσα στα χωράφια, το παιδί πήρε τον ανήφορο για τ’ αλώνι. Το πουλάρι γύρισε, κοίταξε μια φορά τη φοράδα κι ύστερα έτρεξε πίσω του και στάθηκε δίπλα στ’ αλώνι. Το παιδί το χάιδεψε στο λαιμό. Του πέρασε το καπίστρι. Αυτό τέντωσε τα ρουθούνια, τινάχτηκε λίγο, το δέχτηκε. Το ‘δεσε στο στειλιάρι τ’ αλωνιού και χάρηκε που μήτε εκεί δεν στενοχωρήθηκε πολύ. Μπήκε μπροστά του, χωρίς να πάρει την τριχιά απ’ το καπίστρι.
– Άιντε, Στέργιο …
Άρχισε να τρέχει γύρω τ’ αλώνι, όλο κοιτάζοντας πίσω του. Το πουλάρι κίνησε, έτρεξε και κείνο πίσω του, μια φορά, δυο φορές, ύστερα στάθηκε· δεν τ’ άρεσε το παιχνίδι. Σταμάτησε και το παιδί. Πήγε κοντά του, του χάιδεψε το λαιμό και ξαναξεκίνησε κοιτάζοντας πάντοτε πίσω του. Το πουλάρι δε σάλεψε, πολεμούσε να δαγκώσει το καπίστρι. Το παιδί γέλασε, πήγε πάλι κοντά του.
– Κοίτα, Στέργιο … Πόσα δεμάτια … Και ποιος θ’ αλωνίσει;
Πήρε την τριχιά στα χέρια του και ξαναξεκίνησε. Ξεκίνησε πίσω και το πουλάρι. Ο ήλιος ανέβηκε ψηλότερα, άναψε ολόγυρα η πέτρα, έκαιγε ο τόπος. Παιδί και πουλάρι μουσκευτήκανε στον ιδρώτα. Κάθε φορά που το πουλάρι σταματούσε, ζοριζόταν και τσίναγε με τα λουριά και τα σκοινιά τ’ ασυνήθιστα, το παιδί τραβούσε δυνατότερα την τριχιά. Ερχόταν τότες και κείνο. Η δουλειά πήγαινε σιγά. Οι ώρες περνούσαν και ούτε τα πρώτα δεμάτια δεν είχαν τελειώσει.
Το παιδί σταμάτησε, σταμάτησε και το πουλάρι και παιδευότανε πάλι να λευτερώσει το κεφάλι του. Το παιδί σκούπισε τον ιδρώτα απ’ τα μάτια του, σκούπισε και το πουλάρι με τα μπράτσα του. Έκατσε λίγο στην άκρη απ’ τ’ αλώνι. Δυο μέρες με την φοράδα δεν το ‘χε νιώσει καθόλου πως δούλευε. Τρεις ώρες μονάχα και το κορμί του σουβλιζότανε τώρα, η πλάτη του πονούσε απ’ το τράβηγμα, το δεξί του χέρι ξεράθηκε …
Σηκώθηκε, μάζεψε τον καρπό, έριξε καινούργια δεμάτια, πήρε την τριχιά και μπήκε πάλι μπροστά.
– Έλα Στέργιο μου … έλα.
Το πουλάρι πήγε και κείνο γοργά. Ένα αγεράκι φύσηξε απ’ το βουνό, δρόσισε λίγο, το πουλάρι πήγαινε τώρα μονάχο του. Το παιδί ένιωσε την πλάτη του ν’ αλαφρώνει. Τ’ άφησε να τρέχει και στάθηκε δίπλα.
– Άιντε, Στέργιο … Στέργιο μου …
Το πουλάρι πήγαινε τώρα μονάχο του, το παιδί έτρεχε δίπλα του.
– Στέργιο … Στέργιο … Κοίτα, πατέρα.
Και πήγαινε και το πουλάρι γοργά και χαιρότανε, όλο χαιρότανε πλιότερο το παιδί. Ύστερα πήγε από πίσω, όπως πήγαινε δυο μέρες με τη φοράδα. Κροτάλισε δυνατά το καμουτσίκι στον αέρα, από χαρά κι από περηφάνια. Η δουλειά πήγαινε γοργά, σε λίγο θα χρειαζόνταν καινούργια δεμάτια. Και ξαφνικά το πουλάρι σταμάτησε.
– Άιντε, Στέργιο …
Τίποτα. Κροτάλισε δυνατά το καμουτσίκι στον αέρα. Το πουλάρι δε σάλεψε. Το σήκωσε ψηλά μ’ όλη τη δύναμή του και το κατέβασε στ’ αναμμένα καπούλια. Μια φορά, δυο φορές. Το πουλάρι τινάχτηκε ξαφνιασμένο, έκανε μιά να σηκωθεί στα πισινά του ποδάρια, φρούμαξε – σκοινιά, λουριά το πνίξαν – απόμεινε στο ζυγό κι έτρεμε ολόβολο. Το παιδί είδε το γυαλιστερό του τρίχωμα ν’ αυλακώνεται πάνω στο ιδρωμένο κορμί – δυο βαθιές χαρακίλες – κι απόμεινε με το χέρι υψωμένο. Πέταξε το καμουτσίκι στα στάχυα, έτρεξε και τ’ αγκάλιασε το στήθος. Το πουλάρι χαμήλωσε το κεφάλι του και το ‘τριψε πάνω στο δικό του. Και τότε το παιδί δεν μπόρεσε να κρατήσει τα δάκρυα. Το ‘σφιγγε, σφιγγότανε πάνω στο στήθος του κι έκλαιγε με λυγμούς.
Ο ήλιος όλο κι ανέβαινε. Το κάμα δυνάμωνε. Το παιδί ξαναπήρε το καμουτσίκι στα χέρια και μπήκε πάλι από πίσω. Δεν έκλαιγε πια.
– Άιντε Στέργιο .
Τ’ άλογο έσκυψε μια φορά τ’ ωραίο κεφάλι, ύστερα το τίναξε πίσω και κάλπασε πάνω στα στάχυα.
– Έι-χω, φώναξε το παιδί κι η φωνή του ήταν χαρούμενη κι άγρια.
Είχανε βαφτιστεί και τα δυο.

Κάνω ζάπι : δαμάζω, ζαγάρι : κυνηγετικό σκυλί

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο:
Με βάση τους διδακτικούς στόχους, που θέσατε για τη διδασκαλία του παραπάνω διηγήματος, να διατυπώσετε έως πέντε ερωτήσεις, απευθυνόμενες στους μαθητές, οι οποίες θα κατευθύνουν τη διδακτική σας πορεία, δίνοντας σεις οι ίδιοι και ενδεικτικές απαντήσεις με βάση το κείμενο.
ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:
Υποστηρίζεται ότι το δημοκρατικό κλίμα στις σχέσεις καθηγητών-μαθητών είναι το καταλληλότερο για την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών και για τη διαμόρφωση κοινωνικών στάσεων και μορφών συμπεριφοράς από μέρους τους:
α) Πώς αντιλαμβάνεσθε το δημοκρατικό κλίμα στις σχέσεις καθηγητών-μαθητών και γιατί αυτό θεωρείται ως το καταλληλότερο;
β) Ποια προβλήματα αντιμετωπίζει στην πράξη ο καθηγητής κατά τη διαμόρφωση του δημοκρατικού κλίματος και πώς μπορεί να τα ξεπεράσει;

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ:

1. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος του φωτοαντιγράφου αμέσως, μόλις σας παραδοθεί. Καμία άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γραφεί. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα, τα οποία πρέπει να καταστραφούν από τους επιτηρητές, παρουσία σας.
2. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατηγορία και εξεταζόμενο μάθημα). Τα ζητήματα να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.
3. Να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, τα οποία και είναι ισοδύναμα.
4. Κάθε άποψη που θα υποστηριχθεί στην ανάπτυξη του θέματος είναι αποδεκτή, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.
5. Υπενθυμίζεται ότι η βαθμολόγηση της δεύτερης θεματικής ενότητας είναι ενιαία και θα προκύψει από τις απαντήσεις στο σύνολο των ερωτήσεων που δίνονται στην ενότητα αυτή.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ εύχεται στους διαγωνιζομένους «ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ».

ΤΕΛΟΣ

ΑΣΕΠ – ΚΕΔ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2000
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Γνωστικό Αντικείμενο
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2000

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:
Η αφηγηματική πεζογραφία κατά την περίοδο της Νέας Αθηναϊκής Σχολής:
α) Βασικά χαρακτηριστικά.
β) Κυριότεροι εκπρόσωποι και έργα τους (απλή αναφορά).

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο:
Ο υπερρεαλισμός στην ποίηση:
α) Ο υπερρεαλισμός ως κίνημα και τα βασικά χαρακτηριστικά του.
β) Κυριότεροι ‘Ελληνες υπερρεαλιστές ποιητές και έργα τους (απλή αναφορά).

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:
Από τις λειτουργίες της γλώσσας να αναπτύξετε την ποιητική και την αναφορική.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ:

1. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος του φωτοαντιγράφου αμέσως, μόλις σας παραδοθεί. Καμία άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γραφεί. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα, τα οποία πρέπει να καταστραφούν από τους επιτηρητές, παρουσία σας.
2. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατηγορία και εξεταζόμενο μάθημα). Τα ζητήματα να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.
3. Να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, τα οποία και είναι ισοδύναμα.
4. Κάθε άποψη που θα υποστηριχθεί στην ανάπτυξη του θέματος είναι αποδεκτή, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ εύχεται στους διαγωνιζομένους «ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ».

ΑΣΕΠ – ΚΕΔ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2000
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Γνωστικό Αντικείμενο
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2000

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:
Τι γνωρίζετε για τη διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης στα δικαστήρια της κλασικής Αθήνας; Ως προς τον τρόπο απονομής της δικαιοσύνης, ποιες σημαντικές διαφορές εντοπίζετε μεταξύ της κλασικής Αθήνας και των σύγχρονων δημοκρατιών;

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο:
Ποια ήταν η συμβολή στην Αναγέννηση α) των Ελλήνων λογίων του 15ου αιώνα, β) της κλασικής παιδείας και γ) της τυπογραφίας;

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:
Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των όρων «προσφυγιά» και «μετανάστευση». Να αναφέρετε τα σημαντικότερα προσφυγικά και μεταναστευτικά ρεύματα και τους τόπους αφετηρίας και εγκατάστασης, στην ελληνική ιστορία του 19ου και 20ού αιώνα.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ:

1. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος του φωτοαντιγράφου αμέσως, μόλις σας παραδοθεί. Καμία άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γραφεί. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα, τα οποία πρέπει να καταστραφούν από τους επιτηρητές, παρουσία σας.
2. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατηγορία και εξεταζόμενο μάθημα). Τα ζητήματα να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.
3. Να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, τα οποία και είναι ισοδύναμα.
4. Κάθε άποψη που θα υποστηριχθεί στην ανάπτυξη του θέματος είναι αποδεκτή, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ εύχεται στους διαγωνιζομένους «ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ».

ΤΕΛΟΣ

ΑΣΕΠ – ΚΕΔ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2000
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Διδακτική Μεθοδολογία – Παιδαγωγικά Θέματα
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2000

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Τα Ερωτήματα 1 και 2 να απαντηθούν σε ένα από τα τρία τετράδια που σας δίνονται. Στο επάνω μέρος της πρώτης σελίδας να γράψετε ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΡΧΑΙΩΝ.
Το Ερώτημα 3, το οποίο είναι κοινό και για τα τρία μαθήματα (Αρχαία, Νέα, Ιστορία), να απαντηθεί μία μόνο φορά στο δεύτερο τετράδιο στο επάνω μέρος της πρώτης σελίδας του οποίου να γράψετε ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ.
Στο τρίτο τετράδιο που σας δίνεται να απαντήσετε στα ερωτήματα 1 και 2 του δεύτερου μαθήματος που επιλέξατε να εξετασθείτε (Νέα ή Ιστορία).

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο:
Να γίνει διδακτική αξιοποίηση των θρήνων του επομένου κειμένου από τη ραψωδία Χ: Συνθέτοντας τα βασικά μοτίβα των τριών δειγμάτων θρήνων (του Πριάμου, της Εκάβης και της Ανδρομάχης), να σχηματίσετε τη βασική τυπολογία του επικού θρήνου.

Αυτά είπε [ο Αχιλλέας], και δουλειές αταίριαστες του Εχτόρου κάνει τότε:
των δυο ποδιών του πίσω ετρύπησε τα νεύρα, από τις φτέρνες
ως τ΄αστραγάλια, και τους πέρασε λουριά βοδιού από μέσα,
και τά΄δεσε στο αμάξι, αφήνοντας να σούρνει η κεφαλή του,
Κι απά στο αμάξι ανέβη• τ΄αρματα τα ξακουστά φορτώνει, 395
και δίνει ευτύς βιτσιά στ΄αλόγατα, που πρόθυμα πετάξαν.
Κι ως σούρνονταν, η σκόνη εφούντωνε• τα μαύρα τα μαλλιά του
σκορπίζαν γύρα•το κεφάλι του στον κουρνιαχτό εβουλούσε,
που τόσες χάρες πριν το στόλιζαν, και τώρα ο Δίας αφήκε
οχτροί να το ντροπιάσουν άπρεπα στο γονικό του χώμα. 400
Έτσι στη σκόνη το κεφάλι του σουρνόταν όλο• ωστόσο
συρομαδιόταν η μητέρα του, κι ως είδε τον υγιό της
τη στραφτερή της μπόλια επέταξε και τις σκληριές αρχίζει.
Σε θρηνολόι ξεσπάει κι ο κύρης του [Πρίαμος] σπαραχτικό και γύρα
μες στο καστρί οι γυναίκες σκλήριζαν, θρηνολογούσαν οι άντρες. 405
Κι έμοιαζε ο θρήνος τους σα νά΄πιασε φωτιά και καταλυούσε
όλη την Τροία την αψηλόχτιστη, κορφή του κάστρου ως κάτω.
Μεβιάς αμπόδιζε το γέροντα το φρενιασμένο ο κόσμος,
ως λαχταρούσε απ΄την καστρόπορτα του Δάρδανου όξω να΄βγει.
Τα παρακάλια σε όλους άρχισε κυλούμενος στη λάσπη, 410
κι όλους του έκραζε με τ΄όνομα, γυρνώντας σε έναν έναν:
«Μη με κρατάτε, φίλοι, αφήστε με, κι ας με πονάει η καρδιά σας,
να βγω απ΄το κάστρο μόνος, στ΄άρμενα τ΄αργίτικα να φτάσω,
και να προσπέσω στον ανήμερο, στον άγριο ετούτον άντρα•
μπορεί και να ντραπεί τα χρόνια μου, μπορεί τα γερατιά μου 415
να συμπονέσει• τι είναι γέροντας κι ο κύρης ο δικός του,
που τον γεννούσε και τον έθρεφε, βαρύ κακό να γένει
στους Τρώες, μα εμένα απ΄όλους πότισε τα πιο πικρά φαρμάκια•
τι τόσους γιούς τρανούς μού εσκότωσε πα στον ανθό της νιότης.
Για όλους αυτούς βαριά κι αν πόνεσα, μα δε χτυπιέμαι τόσο, 420
ως για τον ένα, που η λαχτάρα του στον Άδη θα με σύρει,
τον Έχτορα! Αχ, ας ήταν νά΄σβηνε μες στα δικά μου χέρια!
Καν τότε οι δυο μας θα χορταίναμε και βογγητό και θρήνο,
ατός μου εγώ κι η που τον γέννησε βαρόμοιρή του μάνα.»
Αυτά θρηνώντας έλεε, κι έκλαιγε κι ο κόσμος όλος γύρα. 425
Κι η Εκάβη στις γυναίκες άρχισε πικρό το μοιρολόγι:
«Παιδί μου, τι να ζω η τρισάμοιρη, τέτοιο κακό που με΄βρε
με το χαμό σου τώρα; Κι ήσουνα για μένα το καμάρι
μέρα και νύχτα μες στο κάστρο μας, και σ΄όλους μας η σκέπη,
σ΄όλους τους Τρώες και στις γυνάικες τους που ίδια θεό σε βλέπαν
τι ήσουν αλήθεια εσύ η περφάνια τους η πιο τρανή, όσο ζούσες.
Να που όμως τώρα ο μαύρος θάνατος και η Μοίρα σε κρατούνε.» 430

435

….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. ….. …..
Κι αυτή [η Ανδρομάχη], ως συνέφερε και γύρισε ξανά στα συγκαλά της,
μες στις Τρωάδες πήρε κι έλεγε με βογγητά και θρήνους:
«Έχτορα, η δόλια εγώ! Μας γέννησε μια μοίρα λέω τους δυο μας,
σένα στην Τροία, στο αρχοντοπάλατο στου Πρίαμου του κυρού σου,
στη Θήβα εμένα, στα ριζώματα της δασμωμένης Πλάκος, 475
μες στο παλάτι του πατέρα μου, που χαϊδανάστησέ με,
ο αρίζικος τη μαυρορίζικη, που κάλλιο μη γεννιόμουν!
Και τώρα εσύ στης γης τα τρίσβαθα κινάς, στον Άδη κάτω,
και μένα χήρα μες στο σπίτι μας με τον πικρό καημό σου
να ζω με αφήνεις• κι είναι ανήλικο, μικρό παιδάκι ο γιος μας, 480
που οι δόλιοι, εσύ κι εγώ, εγεννήσαμε•κι ούτε, Έχτορα, από σένα
τούτο καλό θα ιδεί, αφού πέθανες, μήτε και συ από τούτον•
το απ΄τον πολύδακρο τον πόλεμο κι αν θα γλυτώσει τώρα,
πάλε όσο ζει καημοί του μέλλοντος και συφορές περίσσιες•
τι ξένοι ανθρώποι θα του πάρουνε τ΄αμπελοχώραφά του. 485
Τους φίλους το παιδί τους έχασε τη μέρα που ορφανεύει,
μπρος σ΄όλους σκύβει το κεφάλι του, το πλημμυράει το κλάμα,
και διψασμένο πάει, τους σύντροφους για νά΄βρει του κυρού του,
και σέρνει τούτον απ΄την κάπα του, τον άλλο απ΄τον χιτώνα.
Κι από σπλαχνιά κανείς κι αν τού΄δωσε για μια στιγμή την κούπα, 490
όμως τα χείλια μόνο τού΄βρεξε, τον ουρανίσκο του όχι!
Τον ορφανό από το τραπέζι τους τα μανοκυρουδάτα
τον διώχνουν, τον χτυπούν, τον βρίζουνε με λόγια αγκιδωμένα:
“Τραβήξου πέρα, κι ο πατέρας σου δεν τρώει μαζί μας τώρα!”
Κλαμένο το παιδί στη μάνα του κινάει και πάει τη χήρα─ 495
ο Καστραφέντης μας! στα γόνατα που πρώτα του κυρού του
μονάχα με μεδούλι εθρέφουνταν, με πλούσια αρνίσια ξίγκια•
κι όντας ο γύπνος πια τον έπαιρνε και σκόλναε το παιχνίδι,
στο κρεβατάκι του εκοιμότανε, στην αγκαλιά της νένας,
σε στρώμα μαλακό, σα χόρταινε κάθε αγαθό η καρδιά του. 500
Μα τώρα πού΄χασε τον κύρη του πολλά τον απαντέχουν,
τον Καστραφέντη, όπως τον έκραζαν οι Τρώες, τι εσύ μονάχος
τα καστροπόρτια του διαφέντευες και τα τρανά τειχιά τους.
Εσένα τώρα δίπλα στ΄άρμενα κι αλάργα απ΄τους γονιούς σου
σκουλήκια θα σε φαν γοργόστροφα, στους σκύλους σα χορτάσεις. 505
γυμνός• κι ωστόσο πλήθια κοίτουνται σκουτιά στο αρχοντικό μας,
φασμένα από τις δούλες όμορφα, ψιλά, χαριτωμένα.
Φωτιά τρανή θ΄ανάψω, απάνω της να κάψω τα σκουτιά σου,
αχ, χωρίς κέρδος σου, τι σάβανο δεν είναι να σου γίνουν,
στους Τρώες μονάχα και στα ταίρια του να βγεί το παίνεμά σου!».
Τέτοια θρηνώντας έλεε, κι έκλαιγαν μαζί της κι οι γυναίκες. 510

ΕΡΩΤΗΜΑ 2:
α) Ώς προς το παραπάνω κείμενο, ποιές εργασίες «εμπέδωσης» και «προέκτασης» θα δίνατε στους μαθητές;
β) Δώστε μια σύντομη βιβλιογραφική επιλογή βοηθημάτων για την διδασκαλία των ομηρικών επών (να διακριθούν σε σχολικά, επιστημονικά, ελληνόγλωσσα, ξενόγλωσσα και σε βοηθήματα μεταφρασμένα στα ελληνικά).

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο:
Υποστηρίζεται ότι το δημοκρατικό κλίμα στις σχέσεις καθηγητών-μαθητών είναι το καταλληλότερο για την ανάπτυξη των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών και για τη διαμόρφωση κοινωνικών στάσεων και μορφών συμπεριφοράς από μέρους τους:
α) Πώς αντιλαμβάνεσθε το δημοκρατικό κλίμα στις σχέσεις καθηγητών-μαθητών και γιατί αυτό θεωρείται ως το καταλληλότερο;
β) Ποια προβλήματα αντιμετωπίζει στην πράξη ο καθηγητής κατά τη διαμόρφωση του δημοκρατικού κλίματος και πώς μπορεί να τα ξεπεράσει;

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ:

1. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος του φωτοαντιγράφου αμέσως, μόλις σας παραδοθεί. Καμία άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γραφεί. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα, τα οποία πρέπει να καταστραφούν από τους επιτηρητές, παρουσία σας.
2. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατηγορία και εξεταζόμενο μάθημα). Τα ζητήματα να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.
3. Να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, τα οποία και είναι ισοδύναμα.
4. Κάθε άποψη που θα υποστηριχθεί στην ανάπτυξη του θέματος είναι αποδεκτή, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.
5. Υπενθυμίζεται ότι η βαθμολόγηση της δεύτερης θεματικής ενότητας είναι ενιαία και θα προκύψει από τις απαντήσεις στο σύνολο των ερωτήσεων που δίνονται στην ενότητα αυτή.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ εύχεται στους διαγωνιζομένους «ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ».

ΤΕΛΟΣ

ΑΣΕΠ – ΚΕΔ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2000
ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Γνωστικό Αντικείμενο:
Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2000

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ 614-15
Αρδιαίος ο τύραννος

Εἰς δὲ θεοὺς ἀσεβείας τε καὶ εὐσεβείας καὶ γονέας καὶ αὐτόχειρος φόνου μείζους ἔτι τοὺς μισθοὺς διηγεῖτο.
Ἔφη γὰρ δὴ παραγενέσθαι ἐρωτωμένῳ ἑτέρῳ ὑπὸ ἑτέρου ὅπου εἴη Ἀρδιαῖος ὁ μέγας. Ὁ δὲ Ἀρδιαῖος οὗτος τῆς Παμφυλίας ἔν τινι πόλει τύραννος ἐγεγόνει, ἤδη χιλιοστὸν ἔτος εἰς ἐκεῖνον τὸν χρόνον, γέροντά τε πατέρα ἀποκτείνας καὶ πρεσβύτερον ἀδελφόν, καὶ ἄλλα δὴ πολλά τε καὶ ἀνόσια εἰργασμένος, ὡς ἐλέγετο. Ἔφη οὖν τὸν ἐρωτώμενον εἰπεῖν, «Οὐχ ἥκει,» φάναι, «οὐδ’ ἄν ἥξει δεῦρο. Ἐθεασάμεθα γὰρ οὖν δὴ καὶ τοῦτο τῶν δεινῶν θεαμάτων· ἐπειδὴ ἐγγὺς τοῦ στομίου ἦμεν, μέλλοντες ἀνιέναι καὶ τἆλλα πάντα πεπονθότες, ἐκεῖνόν τε κατείδομεν ἐξαίφνης καὶ ἄλλους —σχεδόν τι αὐτῶν τοὺς πλείστους τυράννους· ἦσαν δὲ καὶ ἰδιῶταί τινες τῶν μεγάλα ἡμαρτηκότων— οὕς οἰομένους ἤδη ἀναβήσεσθαι οὐκ ἐδέχετο τὸ στόμιον, ἀλλ’ ἐμυκᾶτο ὁπότε τις τῶν οὕτως ἀνιάτως ἐχόντων εἰς πονηρίαν ἢ μὴ ἱκανῶς δεδωκὼς δίκην ἐπιχειροῖ ἀνιέναι. Ἐνταῦθα δὴ ἄνδρες, ἔφη, ἄγριοι, διάπυροι ἰδεῖν, παρεστῶτες καὶ καταμανθάνοντες τὸ φθέγμα, τοὺς μὲν διαλαβόντες ἦγον, τὸν δὲ Ἀρδιαῖον καὶ ἄλλους συμποδίσαντες χεῖράς τε καὶ πόδας καὶ κεφαλήν, καταβαλόντες καὶ ἐκδείραντες, εἷλκον παρὰ τὴν ὁδὸν ἐκτὸς ἐπ’ ἀσπαλάθων κνάμπτοντες, καὶ τοῖς ἀεὶ παριοῦσι σημαίνοντες ὧν ἕνεκά τε καὶ ὅτι εἰς τὸν Τάρταρον ἐμπεσούμενοι ἄγοιντο.»

ΕΡΩΤΗΜΑ 1ο
Να μεταφραστεί το τμήμα του κειμένου «Ἐθεασάμεθα γὰρ οὖν… ἐπιχειροῖ ἀνιέναι».

ΕΡΩΤΗΜΑ 2ο
α. «Ἐνταῦθα δὴ ἄνδρες, ἔφη, (…) ἄγοιντο.»: Αφού αποσπάσετε από την παρενθετική του θέση το ἔφη, κατόπιν να το προτάξετε και να εξαρτήσετε από αυτό όλο το τμήμα «Ἐνταῦθα …. ἄγοιντο», ξαναγράφοντας δηλαδή όλο το χωρίο σε πλάγιο λόγο.
β. «Οὐχ ἥκει… οὐδ’ ἄν ἥξει»: Να εντοπίσετε τη συντακτική δυσκολία στην ασυνήθη αυτή, για την αττική διάλεκτο, σύνταξη. Να ορίσετε σε τι συνίσταται η δυσκολία και να υποδείξετε έγκυρα βιβλιογραφικά βοηθήματα, όπου μπορεί να καταφύγει ο φιλόλογος για να διαφωτιστεί.

ΕΡΩΤΗΜΑ 3ο
Στην Πολιτεία 386-7 ο Πλάτων κάνει λόγο για αφηγήσεις των ποιητών, ιδίως του Ομήρου, που δίνουν ζοφερή την εικόνα του Άδη:
Οἰκία δὲ θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισι φανείη
σμερδαλέ’, εὐρώεντα, τά τε στυγέουσι θεοί περ.
[Κι ο Άδης στα μάτια να φανεί θνητών και αθανάτων ο σκότεινος κι ο άραχλος, που κι ως οι θεοί τον τρέμουν].
Ο Πλάτων προτείνει αυτές οι αφηγήσεις να απαλειφθούν, για το καλό της παιδείας των φυλάκων της ιδανικής πολιτείας:
Ἐξαλείψομεν ἄρα, (…) ἀπὸ τοῦδε τοῦ ἔπους ἀρξάμενοι πάντα τὰ τοιαῦτα—(…) καὶ τὸ —
οἰκία δὲ θνητοῖσιν καὶ ἀθανάτοισι φανείη
σμερδαλέ’, εὐρώεντα, τά τε στυγέουσι θεοί περ.(…)
Οὐκοῦν ἔτι (…) πάντα τὰ δεινά τε καὶ φοβερὰ ἀποβλητέα, Κωκυτούς τε καὶ Στύγας (…) καὶ ἄλλα ὅσα τούτου τοῦ τύπου ὀνομαζόμενα φρίττειν δὴ ποιεῖ (…) πάντας τοὺς ἀκούοντας. (…) Ἡμεῖς δὲ ὑπὲρ τῶν φυλάκων φοβούμεθα μὴ ἐκ τῆς τοιαύτης φρίκης θερμότεροι καὶ μαλακώτεροι τοῦ δέοντος γένωνται ἡμῖν.
Καὶ ὀρθῶς γ’ , ἔφη, φοβούμεθα.
– ‘Αφαιρετέα ἄρα;
– Ναί.
Ισχυρίζονται μερικοί μεταγενέστεροι φιλόσοφοι ότι ανάμεσα στο 386-7 και στο 614-5 (τον μύθο για τον Αρδιαίο που αφηγείται ο ίδιος ο Πλάτων) υπάρχει αντίφαση ή τουλάχιστον ασυνέπεια.
Καλείστε να κρίνετε εσείς —με συνοπτική επιχειρηματολογία— κατά πόσον υφίσταται τέτοια ασυνέπεια, λαμβάνοντας υπόψη το βασικό δεδομένο ότι ο στόχος του 386-7 περιγράφεται ως η διαμόρφωση ανδρείων φυλάκων (που δεν θα φοβούνται να θυσιάσουν και τη ζωή τους ακόμα για την πατρίδα), ενώ στο 614-5 στόχος είναι να αποκαλυφθούν οι τιμωρίες στον Άδη εκείνων που ασέβησαν περί τους θεούς, τους γονείς τους και την ανθρώπινη ζωή:
Εἰς δὲ θεοὺς ἀσεβείας τε καὶ εὐσεβείας καὶ γονέας καὶ αὐτόχειρος φόνου μείζους ἔτι τοὺς μισθοὺς διηγεῖτο (615).
[Και για την ασέβεια ή την ευσέβεια έναντι των θεών και των γονέων και για την ανθρωποκτονία ακόμα μεγαλύτερες «ανταμοιβές» αφηγούνταν (ενν. ο Ηρ ο Αρμένιος).]

ΕΡΩΤΗΜΑ 4ο
Ο Πλατωνικός διάλογος ως γραμματειακό είδος:
Η φύση του, οι καταβολές του στην προγενέστερη γραμματεία και η εξέλιξή του από το πρώιμο ως το γεροντικό συγγραφικό έργο του Πλάτωνος.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥΣ:
1. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος του φωτοαντιγράφου αμέσως, μόλις σας παραδοθεί. Καμία άλλη σημείωση δεν επιτρέπεται να γραφεί. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα, τα οποία πρέπει να καταστραφούν από τους επιτηρητές, παρουσία σας.
2. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, κατηγορία και εξεταζόμενο μάθημα). Τα ζητήματα να μην τα αντιγράψετε στο τετράδιο.
3. Να δοθούν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, τα οποία και είναι ισοδύναμα.
4. Κάθε άποψη που θα υποστηριχθεί στην ανάπτυξη του θέματος είναι αποδεκτή, αρκεί να είναι τεκμηριωμένη.

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ εύχεται στους διαγωνιζομένους «ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ».

ΤΕΛΟΣ

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s