ΝΕ Γλώσσα ( Έκθεση) Γ’ Λυκείου: 1o Μάθημα ( Η Πειθώ, α’ μέρος)


Η ΠΕΙΘΩ

Τρόποι και Μέσα Πειθούς

 

 

       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ

 

 

ΣΚΟΠΟΣ

ΠΕΙΘΟΥΣ

Απόδειξη θέσης/κρίσης/άποψης

Ή ανασκευή/ αναίρεση μιας άλλης

Διέγερση / Ανάκληση/ Δημιουργία

συναισθημάτων

Δέσμευση/ Ηθική ευθύνη

(ήθος δέκτη)

Αξιοπιστία/ Εμπιστοσύνη

(ήθος πομπού)

 

ΜΕΣΑ

ΠΕΙΘΟΥΣ

Επιχειρήματα , Τεκμήρια

Περιγραφή, Αφήγηση, Χιούμορ,

Ειρωνεία, Σχήματα Λόγου

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ

ΠΟΜΠΟΥ

Μέσα

·        Α’ ενικό-πληθυντικό  πρόσωπο

·        Θετικές εκφράσεις

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΔΕΚΤΗ

Μέσα

·        Β’ ενικό-πληθυντικό πρόσωπο

·        Θετικές εκφράσεις

 

ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ

Μέσα

·        Αρνητικές εκφράσεις

·        Τονίζεται η αξιοπιστία της άποψης/θέσης του πομπού, καθώς τονίζεται το ήθος του έμμεσα, μέσω της αρνητικής προβολής των εκφραστών αντιθέτων στη δική του απόψεων /κρίσεων

 

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΑ

Μέσα

·        Γνώμες

·        Αποφθεύγματα /Ρήσεις

 

 

ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ

 

 

Παραγωγή, Επαγωγή,

           Αναλογία

 

Κατηγορικοί, Υποθετικοί,

             Διαζευκτικοί

Tρόποι ανάπτυξης συλλογισμών στην Επαγωγή :

γενίκευση, αίτιο- αποτέλεσμα, αναλογία

 

 

 

 

 

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Επιχειρημάτων

&

Τεκμηρίων

·        ΕΛΕΓΧΩ:

v      Eγκυρότητα +αλήθεια= ορθότητα επιχειρήματος

Έγκυρο= αν σχετίζεται με το θέμα και αν το στηρίζει επαρκώς

Αληθές= αν είναι μια γενικά αποδεκτή αλήθεια, μια ευρέως αποδεκτή θέση

v      Αξιολογώ το συλλογισμό μου ( αν ακολούθησα λογική κλιμάκωση στις προτάσεις μου)

v      Αξιολογώ το είδος του συλλογισμού μου : αν είναι τέλειος ( κατέληξα σε βέβαιο συμπέρασμα) ή ατελής ( κατέληξα σε αβέβαιο συμπέρασμα)

v      Πώς ανέπτυξα το συλλογισμό μου

v      Αν οδηγήθηκα σε παραλογισμό ή σόφισμα(Παραπειστικά στοιχεία)

 

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ

· Ποιοι είναι οι τρόποι Πειθούς;

  1. Επίκληση στη Λογική του Δέκτη
  2. Επίκληση στο Συναίσθημα του Δέκτη
  3. Επίκληση στο Ήθος [α) του πομπού ή του δέκτη ,β)επίθεση στο ήθος του αντιπάλου και γ) επίκληση στην αυθεντία]

· Με ποιον τρόπο εμφανίζεται η Πειθώ μέσα στο κείμενο;

Μέσω διαδοχικών προκείμενων (δηλ. προτάσεων) οι οποίες κλιμακώνονται έτσι, ώστε να καταλήγουν σε ένα λογικό συμπέρασμα. Η διαδικασία που ξεκινά από την πρώτη προκείμενη (λογική θέση/πρόταση), κλιμακώνεται μέσω των επόμενων και καταλήγει σε ένα λογικό συμπέρασμα ονομάζεται συλλογισμός.

Τα μέσα της πειθούς ( π.χ. επιχειρήματα, τεκμήρια κλπ.) ταυτίζονται στο κείμενο με τις προκείμενες ( προτάσεις), και όλες μαζί οργανώνουν και συνθέτουν ένα συλλογισμό.

Ο συλλογισμός ονομάζεται και συλλογιστική πορεία. Αυτή μπορεί να είναι παραγωγική ( γενικόàειδικό), επαγωγική (ειδικόà γενικό) ή αναλογική ( ειδικόàειδικό)

Επίκληση στη Λογική του Δέκτη

Ο πομπός, στην περίπτωσή μας ο συγγραφέας, επικαλείται τη Λογική με σκοπό να αποδείξει τη θέση που υποστηρίζει ή την κρίση/ άποψη που εκφράζει ή να ανασκευάσει/ αναιρέσει μιαν άλλη.

· Από τι αποτελείται/Ποια μέσα χρησιμοποιούμε για να πείσουμε;

Τα λογικά μέσα της πειθούς είναι τα επιχειρήματα και τα τεκμήρια .

· Τι είναι τα Επιχειρήματα;

Μία σειρά προτάσεων (προκείμενες ) που συνδέονται με λογικές σχέσεις/συσχετισμούς και όλες μαζί καταλήγουν σε ένα λογικό συμπέρασμα.

ΔΟΜΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ

Α’Προκείμενη : Οι Έλληνες είναι γλεντζέδες .

B’ Προκείμενη : Ο Κώστας είναι Έλληνας.

Λογικό Συμπέρασμα : Άρα, ο Κώστας είναι γλεντζές.

· Με ποιο τρόπο αξιολογούμε ένα επιχείρημα ,όταν αυτό μας ζητηθεί;

Ένα επιχείρημα πρέπει να είναι :

Εγκυρότητα= εάν σχετίζεται με το θέμα και το στηρίζει επαρκώς/ ή στερείται αποδεικτικής ισχύος ( Άκυρο)

Αληθές= εάν είναι μια ευρέως αποδεκτή αλήθεια / ή μια μονόπλευρη άποψη ή υποκειμενική γνώμη ( Ψευδές)

Προκείμενη + Προκείμενη να οδηγούν με λογική αναγκαιότητα

σε Βέβαιο συμπέρασμα/ αποτέλεσμα

Έγκυρο + Αληθές επιχείρημα= Ορθό Επιχείρημα

Άκυρο + Ψευδές επιχείρημα= Μη ορθό/ Παράλογο επιχείρημα

Άλλοι συνδυασμοί…

· Έγκυρες προκείμενες + ψευδές συμπέρασμα= παράλογος συλλογισμός

Π.χ. Ο Κώστας έχει δυο πόδια. Όλες οι κότες έχουν δυο πόδια. Άρα, ο Κώστας είναι κότα.

[Έγκυρες οι προκείμενες, αλλά παράλογο συμπέρασμα ]

· Έγκυρο , αλλά αναληθές συμπέρασμα= παράλογος συλλογισμός

Π.χ. Οι Αλβανοί είναι αλλοδαποί. Ο Κώστας που είναι Αλβανός είναι ληστής. Άρα, όλοι οι Αλβανοί είναι ληστές..

· Τι είναι τα Τεκμήρια;

Τα τεκμήρια είναι : παραδείγματα, επίκαιρα ή ιστορικά γεγονότα, στατιστικά δεδομένα, πορίσματα ερευνών, αυθεντίες, γνωμικά , ρητά, αποφθέγματα, αλήθειες, καθολικά αποδεκτές γνώμες,, εποπτείες ( άμεση αντίληψη φυσικών ή ψυχικών φαινομένων μέσω των αισθήσεων ή της συνείδησης), μαρτυρίες κλπ.

Όλα αυτά ονομάζονται τεκμήρια και χρησιμοποιούνται για να στηρίξουν ή να υποκαταστήσουν ένα επιχείρημα .

· Πώς αξιολογώ ένα Τεκμήριο, όταν μου ζητηθεί;

1. Ελέγχω αν τα τεκμήρια σχετίζονται λογικά με τη θέση και το θέμα που αναπτύσσω και αν είναι επαρκή , αξιόπιστα και εξακριβωμένα (Εγκυρότητα)

2. Αν είναι αντικειμενικά και αμερόληπτα, αν είναι καθολικά αποδεκτά (Αλήθεια)

3. Ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση της αυθεντίας. Πρέπει το πρόσωπο ,τα λόγια του οποία επικαλείσαι ,να είναι όντως ειδικός πάνω στο θέμα και αντικειμενικός. Επιπλέον, αν δεν είσαι σίγουρος ότι θυμάσαι σωστά τη φράση της αυθεντίας, καλύτερα να μην τα αναφέρεις.

4. Καλό είναι γενικά, όταν αναφέρεσαι σε στατιστικές, έρευνες και λοιπά, να αναφέρεις και το όνομα της πηγής σου (π.χ. OHE, National Geographic , Unicef κλπ.). Οποιαδήποτε άλλη ανώνυμη αναφορά, δεν οφελεί.

· Τι είναι τα παραπειστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην Επίκληση της Λογικής;

Παραπειστικά ονομάζονται τα επιχειρήματα που είναι άκυρα ή ψευδή, άρα στερούνται αποδεικτικής ισχύος. Τα ονομάζουμε και παραλογισμούς, και είναι κατασκευασμένοι έτσι, ώστε να μοιάζουν αρκετά με τους έγκυρους- ορθούς συλλογισμούς, με σκοπό να παραπλανήσουν το δέκτη.

Π.χ. Η Αθήνα είναι πόλη. Η «Αθήνα» είναι η ταβέρνα του κυρ Βασίλη . Άρα, η Αθήνα είναι ταβέρνα.

Ο παραλογισμός μπορεί να οφείλεται σε λογικό σφάλμα ή σε έλλειψη γνώσεων. Όταν , όμως, ο παραλογισμός είναι κατασκευασμένος έτσι από πρόθεση, με σκοπό δηλαδή να εξαπατηθεί ο δέκτης ή να δεχτεί ως αληθές ένα επιχείρημα που θέλουμε να υϊοθετήσει , τότε το αποκαλούμε σόφισμα. Σοφίσματα εντοπίζουμε κατά κύριο λόγο στην προπαγάνδα..

Π.χ. Ο Θεός μας είναι ο αληθινός θεός. Η αλήθεια είναι ο Θεός μας. Ο Θεός μας δεν είναι ίδιος με τον δικό τους. Άρα, ο Θεός τους δεν είναι αληθινός.

· Πώς διακρίνω, όμως, την Πειθώ από την Προπαγάνδα;

ΠΕΙΘΩ

ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ

  1. αίτιο-αποτέλεσμα (αιτιώδης σχέση)
  2. ενέργεια(πράξη)- αποτέλεσμα

  1. Παρουσιάζονται τα κίνητρα,

οι προθέσεις & οι σκοποί

4. Παρουσιάζονται οι χρονικές συνθήκες

και οι προοπτικές

5. Παρουσιάζονται τα λογικά δεδομένα.

6. Σύγκριση (ομοιότητες)- Αντίθεση (

διαφορές)

7. Η υπόθεση διατυπώνεται ως υπόθεση.

8. Υπάρχουν επιφύλαξη, ενδοιασμοί και

Προϋποθέσεις.

9. Χρησιμοποιείται η Λογική.

10.Χρησιμοποιείται ο ορισμός.

11. Χρησιμοποιείται η επεξήγηση και η

αποσαφήνιση

1.αίτιο και αποτέλεσμα δε συνδέονται λογικά

2. η ενέργεια παρερμηνεύεται και παρουσιάζεται

ότι δήθεν οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα

3.Τα κίνητρα, οι προθέσεις και οι σκοποί δε συνεξετά-

ζονται με τη πράξη

  1. Οι πράξεις ή οι απόψεις αποσυνδέονται από

τις χρονικές συνθήκες και γίνονται σκόπιμα

αναχρονισμοί ( δηλ. παρουσιάζεται κάτι παλαιό

ως σύγχρονο κλπ. )

  1. Αποκρύπτονται σκόπιμα τα λογικά δεδομένα ή

παρουσιάζονται μόνο όσα εξυπηρετούν την

προπαγάνδα.

  1. Δεν υπάρχει σύγκριση- αντίθεση
  2. Η υπόθεση διατυπώνεται ως βεβαιότητα.

  1. Δεν διατυπώνονται επιφυλάξεις , ενδοιασμοί και

Προϋποθέσεις.

  1. Δημιουργεί πλασματικά συναισθήματα με σκοπό να

πείσει, στοχεύοντας στο συναίσθημα του Δέκτη

(π.χ. εκφοβισμός) /

Χρησιμοποιούνται παραπειστικά στοιχεία της

Λογικής (σοφίσματα) με σκοπό να παρεμποδιστεί

ο λογικός έλεγχος του επιχειρήματος.

  1. Παραποιείται ο ορισμός.
  2. Σκόπιμα επιδιώκεται η σύγχυση.
  3. Αλλοιώνονται / παραποιούνται αξίες , λέξεις με ηθική

διάσταση, έννοιες

  1. Εντοπίζεται κυρίως στον πολιτικό, θρησκευτικό

, δογματικός και στρατιωτικό λόγο


Advertisements

One thought on “ΝΕ Γλώσσα ( Έκθεση) Γ’ Λυκείου: 1o Μάθημα ( Η Πειθώ, α’ μέρος)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s