ΔΙΟΡΘΩΣΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ:Διόρθωση- Επιμέλεια ηλεκτρονικών χειρογράφων


 Ηλεκτρονικά χειρόγραφα

Η πραγματοποίηση μαγνητικής εγγραφής των κειμένων από το πρώτο ήδη στάδιο της επεξεργασίας τους αποτελεί σημαντική συμβολή των μηχανών επεξεργασίας κειμένων στην παραγωγή εγγράφων.Πράγματι, γίνεται έτσι δυνατή η χρησιμοποίηση αυτής της εγγραφής για να αποφευχθούν οι δαπάνες και οι δυσκολίες μιας νέας δακτυλογράφησης στα μηχανήματα του τυπογραφείου.Εντούτοις, η ποικιλία του εξοπλισμού και του λογισμικού προσθέτουν σοβαρά προβλήματα πρακτικής φύσης σ’ αυτή τη θεωρητικά ελκυστική προσέγγιση. Συνεπώς, κάθε εφαρμογή πρέπει, με τα σημερινά τεχνικά δεδομένα, να αποτελεί αντικείμενο ειδικής μελέτης.

Τα θεσμικά όργανα και η Υπηρεσία Εκδόσεων εργάζονται εδώ και πολλά χρόνια για την εκπόνηση γενικών λύσεων που θα μπορούσαν να περιγραφούν σχηματικά ως υποδείγματα στιλ (μοντέλα) ενσωματωμένα στην επεξεργασία κειμένου κατά τρόπο λίγο έως πολύ αθέατο για το χρήστη, στην προοπτική παραγωγής ηλεκτρονικών εγγράφων με δομή ομοιόμορφη, πράγμα που διευκολύνει τις ηλεκτρονικές διαβιβάσεις.

Αναφορές: Eurolook, SEI-LEG (νομικά κείμενα).

Διοργανικός συντονισμός: διοργανική ομάδα εργασίας «Eurolook».

(Βλέπε Introduction aux méthodes de publication, που εκδίδεται από την Υπηρεσία Εκδόσεων.)

Παρουσίαση δακτυλογραφημένου κειμένου

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι, κατά πρώτο λόγο, η παρουσίαση του δακτυλογραφημένου κειμένου, η σελιδοποίησή του κ.λπ. δεν αντιστοιχούν στην παρουσίαση του κειμένου όπως το στοιχειοθετεί ο τυπογράφος· η προσπάθεια λοιπόν προσέγγισης προς την παρουσίαση του τυπωμένου κειμένου είναι ανώφελη και συχνά δημιουργεί προβλήματα.

Αντιθέτως, ο τυπογράφος πρέπει οπωσδήποτε να μπορεί να αναγνωρίζει τα διάφορα μέρη του κειμένου. Εξάλλου, η ενδεχόμενη χρησιμοποίηση μαγνητικών ταινιών για την τροφοδότηση των βάσεων δεδομένων επιβάλλει αυτή τη δέσμευση.

 

Λογική δομή των εγγράφων

Γενικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι ένα τυπωμένο έγγραφο αποτελείται από δύο στοιχεία: το περιεχόμενο, δηλαδή ακολουθίες χαρακτήρων που συνδέονται με τη λογική δομή τους, και την παρουσίαση.

Λογική δομή των εγγράφων - 240203-el.jpg

Σε αντίθεση με το περιεχόμενο, η παρουσίαση υπάγεται στον τομέα της τυπογραφίας. Καθορίζεται από τον τυπογράφο, σύμφωνα με τις εντολές που δίνουν οι γραφίστες, χρησιμοποιούνται δε τεχνικές που συνεχώς εξελίσσονται.Τα σημερινά προγράμματα επεξεργασίας κειμένου προσφέρουν πολύ προηγμένες δυνατότητες μορφοτύπησης εγγράφων. Δυστυχώς, το κάθε πρόγραμμα εισάγει στο σώμα του κειμένου κώδικες παρουσίασης που αφορούν μόνο αυτό και δεν μπορούν να ερμηνευθούν από άλλο πρόγραμμα.Υπάρχουν ρουτίνες μετατροπής που επιτρέπουν τη μετάβαση από ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου σε άλλο. Η εμπειρία έχει δείξει ότι κάθε μετατροπή επιφέρει μείωση της ποιότητας. Είναι επομένως περιττό να εισάγονται στοιχεία παρουσίασης σε ένα ηλεκτρονικό χειρόγραφο, εφόσον αυτά πρόκειται να αφαιρεθούν έτσι κι αλλιώς πριν αρχίσει οποιαδήποτε επεξεργασία από τον τυπογράφο.

Πάντως, ο συντάκτης χρειάζεται ένα έγγραφο με καλή παρουσίαση πριν από το τελικό στάδιο έκδοσης. Χρειάζεται επομένως λύση που να επιτρέπει διάφορες δυνατότητες παρουσίασης χωρίς πολυδάπανες επεμβάσεις. Η διοργανική ομάδα «Eurolook» προσανατολίζεται σε ένα μορφότυπο ανταλλαγών SGML (standard generalised mark-up language) που είναι εύχρηστο και ικανοποιεί τις ανάγκες σύνταξης και ανταλλαγής εγγράφων. Έτσι υποδεικνύεται το λογικό επίπεδο των τίτλων (π.χ. τίτλος κεφαλαίου, τμήματος, υποτμήματος) και των παραγράφων (π.χ. τρέχον κείμενο, κείμενο σε εσοχή επιπέδου 1, σύνολο αναφορών). Στην περίπτωση αυτή, καθορίζεται «πρωτόκολλο οροσήμανσης» που περιλαμβάνει την περιγραφή των στοιχείων του κειμένου, τα ορόσημα και την επιθυμητή τυπογραφική παρουσίαση, όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα:

<TCHAP>1. Ευρωπαϊκή Ένωση

1.1.1. Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα αποτελέσματα των διακυβερνητικών διασκέψεων.

<REFB> Αναφορές:
<REF> Διάσκεψη των κοινοβουλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Δελτίο 11-1990, σημείο 1.1.1
<REF> Υπογραφή της συνθήκης του Μάαστριχτ — Δελτίο 1/2-1992, σημείο 1.1.1

Έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 7 Απριλίου. Εκτιμώντας την πρόοδο που επετεύχθη με τη συνθήκη του Μάαστριχτ, κυρίως όσον αφορά […]

Γ.Τα ορόσημα αυτά έχουν γενικά ένα μορφότυπο του τύπου <ΟΡΟΣΗΜΟ>, π.χ. <TCHAP> για ένα ορόσημο που υποδεικνύει έναν τίτλο κεφαλαίου. Προέρχονται από τη γλώσσα σήμανσης SGML, χωρίς όμως να απαιτούν την πολύπλοκη προετοιμασία ενός εγγράφου σε SGML. Παρουσιάζουν το πλεονέκτημα ότι μπορούν να ερμηνεύονται απευθείας από τα προγράμματα έκδοσης με τη βοήθεια υπολογιστή (καθώς και από τα προηγμένα προγράμματα επεξεργασίας κειμένου) και καθιστούν περιττή την επίπονη επιμέλεια των εγγράφων πριν από την εκτύπωση.

Δεδομένου ότι η Υπηρεσία Εκδόσεων διαθέτει τη σχετική εμπειρία, η εφαρμογή της αρχής αυτής προϋποθέτει την επίτευξη συμφωνίας σε αρκετά πρώιμο στάδιο και μάλιστα, στην ιδανική περίπτωση, στην αρχή της κατάρτισης (δηλαδή κατά το σχεδιασμό) του έργου. Στην περίπτωση πολύγλωσσων εγγράφων, καλό είναι να υπάρξει συνεργασία με τη μεταφραστική υπηρεσία του οργάνου. Η υπηρεσία αυτή, ενεργώντας ως πολλαπλασιαστής κειμένων μέσω της προσθήκης των επιθυμητών γλωσσικών εκδόσεων, επεξεργάζεται το οροσημασμένο κείμενο δίνοντας έτσι προσοχή στο περιεχόμενο του κειμένου χωρίς δαπάνη πόρων για την περιττή αναπαραγωγή μιας παρουσίασης. Πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι ένα οροσημασμένο έγγραφο, που περιέχει έναν ελάχιστο αριθμό κωδικών μορφοτύπησης, προσφέρεται καλύτερα για επεξεργασία με εργαλεία προηγμένης γλωσσικής τεχνολογίας.

Μια παραλλαγή της προσέγγισης αυτής προβλέπει τη συμβατική δακτυλογράφηση του εγγράφου, το οποίο μπορεί έτσι να εισέλθει στο κύκλωμα λήψης αποφάσεων του οργάνου. Στη συνέχεια, διάφορα προγράμματα μετατροπής μπορούν να διεκπεραιώσουν την εισαγωγή οροσήμων στο ηλεκτρονικό χειρόγραφο.

Στην περίπτωση, κυρίως, που πρόκειται για ογκώδη έγγραφα, η διαδικασία αυτή έχει πολλά πλεονεκτήματα:

α.μείωση του κόστους δημοσίευσης με την κατάργηση της εκ νέου δακτυλογράφησης των χειρογράφων και της επιμέλειας των εγγράφων,

β.βελτίωση της ποιότητας της δημοσίευσης με την αποφυγή των ακουσίων σφαλμάτων που εμφανίζονται σε μια πολύπλοκη αλυσίδα παραγωγής,

γ.εξασφάλιση τέλειας αντιστοιχίας μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών εκδόσεων του ίδιου εγγράφου.

Οδηγίες δακτυλογράφησης

Για να μην επιβαρύνεται ανώφελα η εργασία του διορθωτή, είναι απαραίτητο, για τα κείμενα που προορίζονται να δημοσιευθούν, να τηρούνται ορισμένα στοιχεία δακτυλογραφικής παρουσίασης, που καθορίζονται παρακάτω:

α. δακτυλογράφηση «με το χιλιόμετρο» (δηλαδή χωρίς σελιδοποίηση)·

β.κείμενο χωρίς ευθυγραμμίσεις που δεν έχει κόψιμο λέξης στο τέλος της σειράς, ακόμη και αν πρόκειται για σύνθετη λέξη με ενωτικό·

γ.το εφεδρικό διάστημα (που απεικονίζεται με ένα n στα παρακάτω παραδείγματα) επιτρέπει να αποφεύγεται η κοπή, στο τέλος της σειράς, μιας έκφρασης που πρέπει να παραμείνει ενιαία. Πρέπει να χρησιμοποιείται με τη μεγαλύτερη δυνατή οικονομία στις εξής περιπτώσεις, εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στους κανόνες στίξης (βλέπε σημείο 6.4):

αριθ.n

ΕΕ Ln

100n000

σ.n

ΕΕ Cn

κ. Γ.nΠ. Σαββίδης (1)

διαστήματα και στίξη: βλέπε σημείο 6.4·

Διαστήματα και σημεία στίξης

Οι ακόλουθοι κανόνες είναι αποτέλεσμα διοργανικής συμφωνίας. Για κάποια τυπογραφικά σημεία, οι εθνικοί τυπογραφικοί κανόνες διαφέρουν. Έτσι για λόγους απλοποίησης και λαμβανομένου υπόψη του πολυγλωσσικού μας περιβάλλοντος, έγιναν ορισμένες επιλογές χάριν μιας ομοιόμορφης παρουσίασης.

Tυπογραφικό σημείο Σημείο

κατά την επεξεργασία κειμένου

(Word κ.λπ.)

Αλφαριθμητικός κωδικός Τυπογραφική παρουσίαση

[τυπογραφείο
και επιτραπέζιο εκδοτικό σύστημα]

, xx, xx xx,nxx (00,00)
· xx· xx xx·nxx
. xx. Xx xx.nXx
: xx: xx xx:nxx
! xx! Xx xx!nXx
; xx; Xx xx;nXx
xx-xx xx-xx
xx — xx Alt 0151 xxnnxx
/ xx/xx xx/xx
( ) xx (xx) xx xxn(xx)nxx
[ ] xx [xx] Alt Gr [ xx Alt Gr ] xxn[xx]nxx
« » xx «xx» xx Alt 174 xx Alt 175 xxn«xx»nxx
“ ” xx xx xx Alt 0147 xx Alt 0148 xxnxxnxx
‘ ’ xx xx xx Alt 0145 xx Alt 0146 xxnxxnxx
% 00•% 00o%
+ +•00 +o00
–•00 Alt 0150 o00
± ±•00 Alt 241 ±o00
°C (°F) 00•°C 00o°C
° 00° 00°
& xx & xx xxn&nxx
xx (1) xx•(1)
xxo(1)

(*)

Σε πολλά συστήματα επεξεργασίας κειμένου, ο δείκτης των υποσημειώσεων κατά την αυτόματη εισαγωγή τους στο κείμενο δεν έχει παρενθέσεις. Στα οριστικά έγγραφα χρειάζεται να προστεθούν, ενώ στα έγγραφα που πρόκειται να δημοσιευθούν αρμόδιος είναι ο τυπογράφος.

Σημείωση:

n  =

διάστημα

o  =

σταθερό ημιδιάστημα

•  =

σταθερό διάστημα

δ.πληκτρολόγηση ψηφίων: βλέπε σημείο 4.2.1(b) και σημείο 10.8·

ε.κανένας τίτλος, κανένα μέρος του κειμένου δεν πρέπει να είναι δακτυλογραφημένο εξ ολοκλήρου με κεφαλαία (βλέπε επίσης σημείο 10.3

Άλλα γράμματα ή ειδικοί χαρακτήρες: κατ’ αρχήν υπάρχουν σχεδόν όλοι. Πρέπει λοιπόν να χρησιμοποιούνται, και να αποφεύγονται γραφές του τύπου «ss» αντί «β», «ue» αντί «ü» κ.λπ. Κατά τον ίδιο τρόπο, χρησιμοποιούνται οι αριθμοί 1 και 0 του πληκτρολογίου και όχι αντί αυτών το κεφαλαίο γιώτα ή το κεφαλαίο όμικρον·

Εισαγωγικά: εάν τα εισαγωγικά τα ειδικά για κάθε γλώσσα υπάρχουν στο πληκτρολόγιο, χρησιμοποιούνται· σε αντίθετη περίπτωση, χρησιμοποιούμε το σύμβολο ” του πληκτρολογίου για τα εισαγωγικά που ανοίγουν το παράθεμα και το ίδιο σύμβολο υπογραμμισμένο για τα εισαγωγικά που το κλείνουν· τα ειδικά εισαγωγικά κάθε γλώσσας μπαίνουν στη στοιχειοθεσία. Στην περίπτωση κειμένου με πλάγια στοιχεία που έχει πληκτρολογηθεί σε γραφομηχανή (όπου τα πλάγια στοιχεία δηλώνονται με υπογράμμιση), τα εισαγωγικά που ανοίγουν δηλώνονται με απλή υπογράμμιση () και αυτά που κλείνουν δηλώνονται με διπλή quote-2. Δύο συμπληρωματικά είδη εισαγωγικών υπάρχουν ακόμη:

•στην περίπτωση που ένα παράθεμα περιλαμβάνει και δεύτερο, χρησιμοποιούμε τα σύμβολα “ και ” για να ανοίξει και να κλείσει, αντίστοιχα, το δεύτερο παράθεμα· εάν δεν υπάρχουν στο πληκτρολόγιο, χρησιμοποιούμε, αντίστοιχα, μια απόστροφο ‘ και μια υπογραμμισμένη απόστροφο ,

•στη σπάνια περίπτωση όπου περιέχεται και τρίτο παράθεμα εντός του δευτέρου, χρησιμοποιούμε τα σύμβολα ‘ και ’ για να ανοίξει και να κλείσει το τρίτο (εσωτερικό) παράθεμα, αντιστοίχως· εάν δεν υπάρχουν στο πληκτρολόγιο, χρησιμοποιούμε αντιστοίχως διπλή απόστροφο ‘ ‘ και διπλή απόστροφο υπογραμμισμένη ‘ ‘·

Παύλα: να μη χρησιμοποιείται το ενωτικό ή το σημείο της αφαίρεσης αντ’ αυτής· εάν η παύλα δεν υπάρχει στο πληκτρολόγιο, χτυπάμε δύο διαδοχικά ενωτικά (τα διαστήματα πριν και μετά τα ενωτικά θα είναι απλά και όχι εφεδρικά διαστήματα):

Xxxxx — xxx xxxxxxx
xxxxxxxxxxxxx — xxxx

Τέλος παραγράφου: απουσία άλλης δυνατότητας, στα πιο παρωχημένα συστήματα επεξεργασίας κειμένου, κάθε τέλος παραγράφου σημειώνεται με δύο «επαναφορές κεφαλής», η πρώτη στο τέλος του κειμένου, η δεύτερη στο περιθώριο και αριστερά. Γενικά, για την καλή εμφάνιση του γραπτού, οι πολλαπλές επαναφορές κεφαλής ευθυγραμμίζονται στο αριστερό περιθώριο· στα σύγχρονα συστήματα επεξεργασίας κειμένου, πρέπει να προβλέπεται ικανοποιητικό διάστιχο μεταξύ των παραγράφων·

Πίνακες, εικόνες ή γραφήματα: μ’ ένα κατάλληλο ορόσημο (balise) υποδεικνύεται το σημείο παρεμβολής τους, αν πρόκειται να τοποθετηθούν σ’ έναν συγκεκριμένο χώρο του κειμένου.

Σημείωση:Οι οδηγίες αυτές εφαρμόζονται στα χειρόγραφα που προορίζονται για δημοσίευση. Τα έγγραφα που προορίζονται για εσωτερική χρήση και έχουν πληκτρολογηθεί σε ηλεκτρονικό μέσο μπορούν εύκολα με τη βοήθεια των διαθέσιμων σήμερα πληροφορικών εργαλείων να μετατραπούν προσαρμοζόμενα αναλόγως (εφαρμογή μακροεντολών κ.λπ.).

Κλίμακα τίτλων

Εκτός από την περίπτωση όπου προβλέπονται ειδικά ορόσημα, χρησιμοποιείται η παρακάτω παρουσίαση, κατά σειρά σπουδαιότητας του τίτλου:

κεντραρισμένος ― μαύρα στοιχεία ― διπλή υπογράμμιση
κεντραρισμένος ― μαύρα στοιχεία ― υπογράμμιση
κεντραρισμένος ― μαύρα στοιχεία
κεντραρισμένος ― διπλή υπογράμμιση
κεντραρισμένος ― υπογράμμιση

ευθυγραμμισμένος αριστερά ― μαύρα στοιχεία ― διπλή υπογράμμιση
ευθυγραμμισμένος αριστερά ― μαύρα στοιχεία ― υπογράμμιση
ευθυγραμμισμένος αριστερά ― διπλή υπογράμμιση
ευθυγραμμισμένος αριστερά ― μαύρα στοιχεία
ευθυγραμμισμένος αριστερά ― υπογράμμιση

Χρειάζεται να γνωρίζουμε ότι αυτές οι παρουσιάσεις ερμηνεύονται ως κωδικοί από τον τυπογράφο. Είναι λοιπόν σημαντικό να ακολουθούνται σωστά.

Επιπλέον, οι τίτλοι και οι υπότιτλοι πληκτρολογούνται πάντα με μικρά γράμματα (εκτός από τα αρχικά ή τα υποχρεωτικά κεφαλαία).

Διαβίβαση των ηλεκτρονικών χειρογράφων στην Υπηρεσία Εκδόσεων

Για τη σωστή επεξεργασία των ηλεκτρονικών χειρογράφων από την Υπηρεσία Εκδόσεων, πρέπει να τηρούνται οι ακόλουθες αρχές:

  • όποιο και αν είναι το μέσο (μαγνητική ταινία, δισκέτα ή άλλο), επισυνάπτεται στο ηλεκτρονικό μέσο και εκτύπωση σε χαρτί ταυτόσημη με αυτή που έχει μηχανογραφηθεί. Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο από τις διαφορές μεταξύ των χειρογράφων σε χαρτί και των ηλεκτρονικών χειρογράφων, γιατί αυτές δεν εντοπίζονται χωρίς χρονοβόρους και δαπανηρούς ειδικούς ελέγχους, οι οποίοι κανονικά δεν γίνονται από την Υπηρεσία Εκδόσεων. Η υπηρεσία-συντάκτης πρέπει, επομένως, να στέλνει στην Υπηρεσία Εκδόσεων τα κατάλληλα ηλεκτρονικά έγγραφα, δηλαδή τα πλέον πρόσφατα ενημερωμένα, και την αντίστοιχη εκτύπωσή τους σε χαρτί,

  • κατά την αποστολή του πρώτου μέρους του χειρογράφου μιας έκδοσης, η υπηρεσία-συντάκτης πρέπει να συνθέσει πίνακα περιεχομένων (έστω και προσωρινό), ώστε να γνωρίζουν οι διορθωτές σε ποια σημεία του τελικού χειρογράφου παρεμβάλλονται τα μέρη,
  • για να μπορέσουμε να διαβάσουμε το ηλεκτρονικό μέσο, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε το σύστημα γραφής του, δηλαδή, στην πράξη, το λογισμικό που χρησιμοποιήθηκε για τη μηχανογράφησή του και τη διάρθρωση των μηχανογραφήσεων. Δεν προβαίνουμε σε σύνθετες μηχανογραφήσεις που συγκεντρώνουν κείμενα μηχανογραφημένα με διαφορετικά λογισμικά,

  • στην περίπτωση ενός έργου που περιλαμβάνει πολλά κεφάλαια και έχει στοιχειοθετηθεί σε πολλές δισκέτες που είναι και αυτές υποδιαιρεμένες σε πολλά έγγραφα, φροντίζουμε ώστε όλα τα έγγραφα να βρίσκονται στη σειρά της τελικής παρουσίασης (αρίθμηση των εγγράφων κατά λογική σειρά)· η υπηρεσία-συντάκτης φροντίζει επίσης να προσδιορίζει με ακρίβεια τα έγγραφα επί χάρτου, σημειώνοντας στο πάνω μέρος της πρώτης σελίδας κάθε εγγράφου το όνομα του εγγράφου όπως χρησιμοποιείται στη δισκέτα,

  • σε περίπτωση δισκέτας, χρησιμοποιούμε μόνο το ήμισυ της χωρητικότητάς της ώστε να υπάρχει χώρος για την εισαγωγή διορθώσεων.

Σε περίπτωση αμφιβολίας, ερχόμαστε σ’ επαφή με την Υπηρεσία Εκδόσεων (μονάδα «Εκδόσεις»).


(1)

Κατά κανόνα η συντομογραφία της προσφώνησης, τα αρχικά του ονόματος και το επώνυμο αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο· όμως, για τεχνικούς λόγους ισορροπίας των κενών, οι παρεκκλίσεις από τον κανόνα είναι ανεκτές (και αναγκαίες) στη στοιχειοθεσία κειμένων με περιορισμένη ευθυγράμμιση.

 [Πηγή :» Διοργανικό εγχειρίδιο σύνταξης»]

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s