ΔΙΟΡΘΩΣΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Βασικές Οδηγίες


Διόρθωση στην Υπηρεσία Εκδόσεων

Παρέμβαση των διορθωτών

Εξετάζοντας με καινούργιο μάτι το κείμενο που πρόκειται να δημοσιευθεί, ο διορθωτής επιφορτίζεται με τα καθήκοντα του γλωσσικού ελέγχου (τήρηση των γλωσσικών και των συμβατικών κανόνων) και του τεχνικού ελέγχου (τήρηση των τυπογραφικών κανόνων). Οφείλει να επισημαίνει οποιοδήποτε λάθος, ανακόλουθο, ανακρίβεια κ.λπ., ώστε να γίνεται απολύτως κατανοητό το μήνυμα. Ωστόσο, ο διορθωτής δεν είναι αναθεωρητής: πρέπει να παραμένει τελείως ουδέτερος ως προς τις επιδιώξεις του συντάκτη, που είναι και ο μόνος υπεύθυνος για το περιεχόμενο του κειμένου.

Επιμέλεια χειρογράφων

Σκοπός της προκαταρκτικής ανάγνωσης (επιμέλειας) του χειρογράφου είναι πρώτον να διευκολυνθεί η εργασία της στοιχειοθεσίας και να εξοικονομηθούν επιπλέον μελλοντικά έξοδα και εν συνεχεία να ελεγχθεί η συνοχή του κειμένου και η συμφωνία του με τους κανόνες της γραμματικής και της τυπογραφίας.

Κάθε αμφιβολία σχετικά με το κείμενο διερευνάται και διευκρινίζεται. Για τέτοιου είδους θέματα ερωτάται η υπηρεσία-συντάκτης.

Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, η προσοχή επικεντρώνεται ιδιαίτερα στην ομοιογένεια όλων των στοιχείων του χειρογράφου.

 

Η αρίθμηση των σελίδων του χειρογράφου που πραγματοποιείται κατ’ αρχήν από την υπηρεσία-συντάκτη ελέγχεται και, ενδεχομένως, συμπληρώνεται (βλέπε επίσης παρακάτω, σημείο 4.2.1, «Γενικά»).

Επισημαίνεται αμέσως κάθε στοιχείο που λείπει από το χειρόγραφο. Ελέγχεται η αντιστοιχία παραπομπών και υποσημειώσεων του κειμένου.

Η αντιπαραβολή μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων ενός χειρογράφου αποτελεί αρμοδιότητα και ευθύνη της υπηρεσίας-συντάκτη. Η Υπηρεσία Εκδόσεων μπορεί, κατά περίπτωση, και εφόσον η υπηρεσία-συντάκτης ορίσει ικανοποιητικές προθεσμίες και θέσει στη διάθεση της Υπηρεσίας Εκδόσεων τα απαραίτητα οικονομικά μέσα, να αναλάβει την αντιπαραβολή μεταξύ των υπό έκδοση διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων.

Ένα ελλιπές χειρόγραφο μπορεί να επιστραφεί στο συντάκτη του.

Τυπογραφικά δοκίμια και διορθώσεις του συντάκτη

Ο τυπογράφος θεωρεί ως διόρθωση του συντάκτη ―που συνεπάγεται πρόσθετη χρέωση― κάθε διόρθωση στο τυπογραφικό δοκίμιο που απομακρύνεται από το αρχικό χειρόγραφο. Συνεπώς θεωρούνται ως χρεώσιμες διορθώσεις του συντάκτη οι βελτιώσεις, οι επανορθώσεις, οι εναρμονίσεις, οι ενημερώσεις, καθώς και οι διευκρινίσεις που οφείλονται σε ένα συγκεχυμένο ή ανεπαρκώς προετοιμασμένο χειρόγραφο.

Κάθε προσθήκη ή διαγραφή, είτε πρόκειται για ένα κόμμα είτε για ολόκληρες παραγράφους, αποτελεί διόρθωση του συντάκτη που πρέπει να αποφεύγεται, στο μέτρο του δυνατού, λόγω των καθυστερήσεων και των δαπανών που συνεπάγεται. Οι δαπάνες, κυρίως στη φάση της φωτοσύνθεσης, μπορεί να είναι σημαντικές και, φαινομενικά, δυσανάλογες με την αρχική διόρθωση. Η παραμικρή τροποποίηση μπορεί πράγματι να οδηγήσει στην εκ νέου στοιχειοθεσία ολόκληρων παραγράφων, ακόμη και σε νέα σελιδοποίηση πολλών φύλλων ή και ολόκληρου του έργου, με πιθανή επίπτωση στη σελιδαρίθμηση, στα περιεχόμενα και τις παραπομπές στο κείμενο ή στο ευρετήριο (ας σημειωθεί ότι, στην περίπτωση απαραίτητων διορθώσεων τέτοιου είδους, η υπηρεσία-συντάκτης έχει την ευθύνη να προβεί στις συνακόλουθες αλλαγές).

Σύμφωνα με τις ενδείξεις που αφορούν την παρουσίαση των χειρογράφων, (βλέπε σημείο 4.2 παρακάτω) και αναθεωρώντας τα προσεκτικά, οι συντάκτες μπορούν να μειώσουν το κόστος της στοιχειοθεσίας. Εάν οφείλεται σε ενδελεχή αναθεώρηση του κειμένου, η καθυστέρηση μερικών ημερών στην αποστολή του χειρογράφου θα αντισταθμίζεται συχνά στα μεταγενέστερα στάδια της διόρθωσης, ενώ, εξάλλου, το τελικό κόστος θα είναι μικρότερο.

Επίσης, οι διορθώσεις του συντάκτη στο τυπογραφικό δοκίμιο πρέπει να περιορίζονται στα βασικά. Στη φάση αυτή δεν πρέπει να τροποποιηθούν συντάξεις φράσεων ή να γίνει ενημέρωση σε αριθμητικά δεδομένα που έγιναν γνωστά την τελευταία στιγμή και είναι πιο πρόσφατα από την περίοδο αναφοράς του κειμένου, ή να προστεθούν σημεία στίξης στοχεύοντας σε μια απατηλή τελειότητα. Η στοιχειοθεσία απαιτεί τουλάχιστον δύο τυπογραφικά δοκίμια, εκ των οποίων το δεύτερο επιτρέπει τον έλεγχο των διορθώσεων που έγιναν στο πρώτο. Δεν γίνεται δεκτή καμία διόρθωση του συντάκτη κατά τη φάση του δεύτερου δοκιμίου.

Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι η Υπηρεσία Εκδόσεων (μονάδα «Εκδόσεις») δεν μπορεί να δεχθεί την εκτέλεση διορθώσεων του συντάκτη χωρίς την επίσημη συμφωνία των υπηρεσιών-εντολέων.

 

Όσον αφορά τις περιοδικές ή επείγουσες εκδόσεις, καλό θα ήταν, ανάλογα με τις προθεσμίες, να τηρείται μια ημερομηνία λήξεως της σύνταξης από τις υπηρεσίες-συντάκτες.

Η απαίτηση αυτή επιτρέπει όχι μόνο την τήρηση των προθεσμιών αλλά και την αποφυγή διορθώσεων της τελευταίας στιγμής από το συντάκτη και συνεπώς την αποφυγή πρόσθετων δαπανών.

Τέλος, η υπηρεσία-συντάκτης θα αναλάβει να πραγματοποιήσει αυτές τις διορθώσεις του συντάκτη, με σαφήνεια, ευκρίνεια και κατά τρόπο ώστε ο διορθωτής να μην είναι υποχρεωμένος να αναθεωρήσει το έργο στίχο προς στίχο (διορθώσεις με κόκκινο, ευκρινείς, ενδεχομένως σε κύκλο ή σημειωμένες στο περιθώριο).

[Πηγή: Διοργανικό εγχειρίδιο σύνταξης κειμένων — δεύτερη έκδοση
1997 — 181 σ. ,»Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» (Υπηρεσία Εκδόσεων) είναι ο εκδοτικός οίκος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)]

Advertisements

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s